ತೊಣ್ಣೂರು ಕೆರೆ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪಾಂಡವಪುರ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಇರುವ ಒಂದು ಕೆರೆಯಾಗಿದೆ. ತೊಣ್ಣೂರು (ತೊಂಡನೂರು) ಎನ್ನುವುದು ಒಂದು ಗ್ರಾಮವೂ ಹೌದು. ಈ ಗ್ರಾಮವು ತನ್ನ ಹಸಿರು ಭತ್ತದ ಗದ್ದೆಗಳು, ನೀಲಿ ಸರೋವರದ ಸೌಂದರ್ಯ, ಪುರಾತನ ದೇವಾಲಯಗಳು, ಶ್ರೀ ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರ ಪ್ರತಿಮೆ, ಹಾಗೂ ಅವಳಿ ಕೆರೆಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ತೊಣ್ಣೂರು ಕೆರೆಯು ಸುಂದರ ಹಾಗೂ ಶಾಂತ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಮನಮೋಹಕ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ.
ಈ ಕೆರೆಯು ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಸುಮಾರು 154 ಕಿ.ಮೀ, ಮೈಸೂರು ನಗರದಿಂದ 41 ಕಿ.ಮೀ, ಮಂಡ್ಯ ನಗರದಿಂದ 35 ಕಿ.ಮೀ, ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದಿಂದ ಸುಮಾರು 25 ಕಿ.ಮೀ, ಹಾಗೂ ಪಾಂಡವಪುರ ಪಟ್ಟಣದಿಂದ ಸುಮಾರು 15 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.
ತೊಣ್ಣೂರು ಅನೇಕ ದಂತಕಥೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಪುರಾತನ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಸರೋವರದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಟಿಪ್ಪು ಗುಹೆಗಳು ಇರುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಪದ್ಮಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಆಮೆ ಬಂಡೆಯಂತೆ ಕಾಣುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಬಂಡೆಯೂ ಇದೆ. ಈ ಬಂಡೆ ರಾಕ್ ಆರೋಹಣ ಪ್ರಿಯರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಮೆಚ್ಚಿನ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಇಲ್ಲಿ ರಾಮಾನುಜ ಗಂಗೆ ಎಂಬ ಸಣ್ಣ ಜಲಪಾತವೂ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ.
ಶ್ರೀ ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಈ ಕೆರೆಯನ್ನು ತಿರುಮಲ ಸಾಗರ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿತ್ತೆಂದು ನಂಬಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಲ್ಲಿನ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಈ ಕೆರೆಯನ್ನು ಕಮರಿಯಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಐತಿಹ್ಯವಿದೆ.
ಈ ಸರೋವರಕ್ಕೆ ಔಷಧೀಯ ಗುಣಗಳಿವೆ ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಸರೋವರ ನಿರ್ಮಾಣವಾದ ನಂತರ ತೀವ್ರ ಬರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಇದರ ನೀರು ಎಂದಿಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಒಣಗಿಲ್ಲವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ದಾಖಲೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನರು ಈ ಸರೋವರಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಾಗ, ಅದರ ಸ್ವಚ್ಛ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುತ್ತಿನಂತೆ ಕಾಣುವ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಕಂಡು, ಇದಕ್ಕೆ ಮೋತಿ ತಲಾಬ್ (ಮುತ್ತುಗಳ ಸರೋವರ) ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಿದರು.
ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಾಗ ತೊಣ್ಣೂರು ಕೆರೆಯ ಬಳಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿರುವ ಶ್ರೀ ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರ ಪ್ರತಿಮೆ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಒಂದು ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ಇಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಬೇರೆ ಹೆಸರೂ ಇದ್ದುದಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಗ ತೊಂಡನೂರು ಎಂಬುದು ಹೊಯ್ಸಳರ ಕಾಲದ ಒಂದು ಪ್ರಾಂತೀಯ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟಿ ದೇವರಾಯ ಎಂಬ ರಾಜನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದನು ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.
ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ರಾಜನ ಮಗಳು ಗಂಭೀರ ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದಾಗ ಯಾರಿಂದಲೂ ಅವಳನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆಗ ರಾಜನು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದ ಕೆಲವು ವೈಷ್ಣವ ವಿದ್ವಾಂಸರ ಸಹಾಯವನ್ನು ಕೇಳಿಕೊಂಡನು. ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಶ್ರೀ ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ಅವಳನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿ, ಆಶೀರ್ವದಿಸುವ ಮೂಲಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಿದರು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಸಂತೃಪ್ತನಾದ ರಾಜನು ವಿಷ್ಣು ಭಕ್ತನಾದನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಭೇಟಿ ನೀಡಿ