ಪುರಾತನ ಶ್ರೀ ಶಾಂತೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಾನಗಲ್ಲ (ಹಾನಗಲ್) ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ತಿಳವಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಶಿವ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ಸಾತೇನಹಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದ್ದು, ಹಾನಗಲ್ ಪಟ್ಟಣದಿಂದ ತಿಳವಳ್ಳಿ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಸುಮಾರು 35 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಇದು ಹಿರೇಕೆರೂರು ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೂ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಐತಿಹಾಸಿಕ ತಾಣವಾಗಿದೆ.
ತಿಳವಳ್ಳಿ ಸಂತೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದ ದೂರಗಳು
- ಬೆಂಗಳೂರು – 352 ಕಿ.ಮೀ
- ಹಾವೇರಿ – 32 ಕಿ.ಮೀ
- ಹಾನಗಲ್ – 23 ಕಿ.ಮೀ
- ಹಾವೇರಿ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣ – 34 ಕಿ.ಮೀ
ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖವಾಗಿರುವ ಈ ದೇವಾಲಯವು ಮುಖಮಂಟಪ, ಅಂತರಾಳ ಮತ್ತು ಗರ್ಭಗೃಹವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ದೇವಾಲಯವು ಸುಮಾರು 75 ಅಡಿ ಉದ್ದ ಮತ್ತು 57 ಅಡಿ ಅಗಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮಂಟಪವು 44 ಕಲ್ಲಿನ ಕಂಬಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿದ್ದು, ಪೂರ್ವ, ಉತ್ತರ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ತಲಾ ಒಂದು ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮಂಟಪದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಛಾವಣಿಯಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟದಿಕ್ಪಾಲಕರ ಶಿಲ್ಪಗಳನ್ನು ಸುಂದರವಾಗಿ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ.
ಅಂತರಾಳದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ರಂಧ್ರಕಲ್ಲಿನ ಜಾಲರಿ ಕಿಟಕಿಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಬಾಗಿಲಿನ ಚೌಕಟ್ಟು ಸರಳ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಿಲ್ಪಾಲಂಕಾರಗಳಿಲ್ಲ. ದ್ವಾರದ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳ ಗೋಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನ ಗೂಡುಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಶಿಲ್ಪಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣದ ಗೂಡಿನಲ್ಲಿ ಸಪ್ತಮಾತೃಕೆಯರ ಶಿಲ್ಪಗಳಿದ್ದು, ಪಶ್ಚಿಮದ ಎಡಭಾಗದ ಗೂಡಿನಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ವೀಣಾವಾದಕನ ಶಿಲ್ಪವಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮದ ಬಲಭಾಗದ ಗೂಡಿನಲ್ಲಿ ಮಹಿಷಾಸುರಮರ್ದಿನಿಯ ಶಿಲ್ಪವಿದ್ದು, ಉತ್ತರದ ಗೂಡಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಆಧುನಿಕ ಶಿಲ್ಪಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.
ಶಾಂತೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯದ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿರುವ ಶಾಸನದ ಕುರಿತು 1945–46ರ ಭಾರತೀಯ ಶಾಸನಶಾಸ್ತ್ರದ ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಶಾಸನವು ಕ್ರಿ.ಶ. 1237ರ ವೇಳೆಗೆ ಸೇರಿದದ್ದಾಗಿದ್ದು, ಸೇವುಣ (ಯಾದವ) ರಾಜ ಸಿಂಘಣ ದ್ವಿತೀಯನ ಆಳ್ವಿಕೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ರಾಜನ ವಂಶಾವಳಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಸಾವಂತ ಠಾಕೂರನ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಸಾವಂತೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯದ ಪೂಜೆ, ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ದುರಸ್ತಿಗಾಗಿ ರಾಜನ ಅಧೀನದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಾವಂತ ಕಾಳಿದೇವನು ಸುಡಂಗಿ ಗ್ರಾಮವನ್ನು ದಾನವಾಗಿ ನೀಡಿದ ವಿಷಯವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಇತರ ದಾನಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
ಈ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ತಿಳವಳ್ಳಿಯ ಸಹಸ್ರ ಮಹಾಜನರಿಗೆ ನೀಡಲಾದ ದಾನಗಳ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಸಾವಂತ ಕಾಳಿದೇವನ ವಂಶಾವಳಿಯೊಂದಿಗೆ ಅವನ ಸಹೋದರ ರನ್ನುಗಿಯ ಕುರಿತ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನೂ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಕಾಳಾಮುಖ ಪಂಥದ ಶೈವ ಆಚಾರ್ಯರ ಕುರಿತು ಮಹತ್ವದ ವಿವರಗಳನ್ನೂ ಈ ಶಾಸನ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
ಭೇಟಿ ನೀಡಿ