ಬಂಡೀಪುರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ

ಬಂಡೀಪುರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಚಾಮರಾಜನಗರ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ, 868.63 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ಮೈಸೂರು–ಊಟಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಯ ಸಮೀಪ, ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಸುಂದರ ಪರಿಸರದ ನಡುವೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಸಮೃದ್ಧ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ.

ಈ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಮುದುಮಲೈ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ, ಕೇರಳದ ವಯನಾಡ್ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ ಹಾಗೂ ಕರ್ನಾಟಕದ ನಾಗರಹೊಳೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ್ದು, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ದಟ್ಟ ಅರಣ್ಯ, ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳು, ತಂಪಾದ ವಾತಾವರಣ ಮತ್ತು ಮನಮೋಹಕ ನೈಸರ್ಗಿಕ ದೃಶ್ಯಾವಳಿಗಳಿಂದ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಪ್ರಕೃತಿಪ್ರಿಯರು ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.

ಬಂಡೀಪುರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ದೂರಗಳು

ಬೆಂಗಳೂರು – 218 ಕಿ.ಮೀ
ಚಾಮರಾಜನಗರ – 47 ಕಿ.ಮೀ
ಮೈಸೂರು – 73 ಕಿ.ಮೀ
ಗುಂಡ್ಲುಪೇಟೆ – 15 ಕಿ.ಮೀ
ಚಾಮರಾಜನಗರ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣ – 50 ಕಿ.ಮೀ
ಮೈಸೂರು ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ – 65 ಕಿ.ಮೀ

ಬಂಡೀಪುರ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು 1973ರಲ್ಲಿ ‘ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಟೈಗರ್’ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. 1986ರಿಂದ ಇದು ನೀಲಗಿರಿ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶದ (Nilgiri Biosphere Reserve) ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿದೆ.

ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮಹಾರಾಜರು 1931ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 90 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಅಭಯಾರಣ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಅದಕ್ಕೆ ‘ವೇಣುಗೋಪಾಲ ವನ್ಯಜೀವಿ ಉದ್ಯಾನವನ’ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು. ನಂತರ 1973ರಲ್ಲಿ ‘ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಟೈಗರ್’ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಬಂಡೀಪುರವನ್ನು ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಬಳಿಕ ವೇಣುಗೋಪಾಲ ವನ್ಯಜೀವಿ ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿ ಬಂಡೀಪುರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು.

2007ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಅಂಚೆ ಇಲಾಖೆ ಬಂಡೀಪುರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಅಂಚೆಚೀಟಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳಾದ ಎನ್‌ಎಚ್–181 (NH-181) ಮತ್ತು ಎನ್‌ಎಚ್–766 (NH-766) ಬಂಡೀಪುರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಮೂಲಕ ಹಾದು ಹೋಗುತ್ತವೆ.

ಬಂಡೀಪುರ ವನ್ಯಜೀವಿ ಉದ್ಯಾನವನವು ತನ್ನ ಅದ್ಭುತ ಜೈವ ವೈವಿಧ್ಯತೆಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು ವಿವಿಧ ಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಸಸ್ತನಿಗಳು, ಸರೀಸೃಪಗಳು, ಪಕ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಕೀಟಗಳ ಸಮೃದ್ಧ ಸಂಯೋಜನೆಗಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. (biological diversity – ಜೈವಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆ, ಅಥವಾ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಎಂದರೆ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಗಳ ವೈವಿಧ್ಯತೆ, ವಿವಿಧ ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಅವುಗಳೊಳಗಿನ ಆನುವಂಶಿಕ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಅವು ರೂಪಿಸುವ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು)

ಬಂಡೀಪುರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು ಡೆಕ್ಕನ್ ಪ್ರಸ್ತಭೂಮಿಯು ಪಶ್ಚಿಮಘಟ್ಟಗಳನ್ನು ಸಂಧಿಸುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ. ಉದ್ಯಾನವನವು 680 ಮೀಟರ್‌ನಿಂದ 1,500 ಮೀಟರ್ ವರೆಗೆ ಎತ್ತರದ ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಉದ್ಯಾನವನವು ಒಣ ಎಲೆಬೀಳುವ ಕಾಡುಗಳು, ತೇವಾಂಶಯುಕ್ತ ಕಾಡುಗಳು, ಪತನಶೀಲ ಕಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಪೊದೆಸಸ್ಯಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಕಾಡುಗಳಂತಹ ವಿವಿಧ ವಲಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳ ವ್ಯಾಪಕ ಶ್ರೇಣಿಯು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಉದ್ಯಾನವನವು ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಕಬಿನಿ ನದಿ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಮೊಯಾರ್ (ಮಾಯಾರ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ) ನದಿಯಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿದೆ. ನುಗು ನದಿಯು ಉದ್ಯಾನವನದೊಳಗೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಉದ್ಯಾನವನದ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶವಾದ ಹಿಮವದ್ ಗೋಪಾಲಸ್ವಾಮಿ ಬೆಟ್ಟವು ತನ್ನ ಶಿಖರದಲ್ಲಿರುವ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಉದ್ಯಾನವನದ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.

ಬಂಡೀಪುರವು ವಿಶಿಷ್ಟ ಉಷ್ಣವಲಯ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ವಿಶಾಲವಾದ ಕಾಡುಗಳು ಹಾಗೂ ತಂಪಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಶುಷ್ಕ ಮತ್ತು ಬಿಸಿಯಾದ ಋತುವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಾರ್ಚ್‌ನ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಮಳೆಯ ಆಗಮನದವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ.

ಅನ್ನಪೂರ್ಣ ಶ್ರೇಣಿ, ಧೌಲಗಿರಿ, ಮನಸ್ಲು ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಂಗ್ ಟ್ಯಾಂಗ್ ಪರ್ವತಗಳು ತಮ್ಮ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅತಿ ಸುಂದರವಾದ ದೃಶ್ಯಾವಳಿಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.

ಬಂಡೀಪುರ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ತೇಗ, ರೋಸ್‌ವುಡ್, ಶ್ರೀಗಂಧದ ಮರ, ಇಂಡಿಯನ್ ಲಾರೆಲ್, ಇಂಡಿಯನ್ ಕಿನೋ ಮರ, ದೈತ್ಯ ಕ್ಲಂಪಿಂಗ್ ಬಿದಿರು ಇತ್ಯಾದಿ ಸೇರಿದಂತೆ ವ್ಯಾಪಕ ಶ್ರೇಣಿಯ ಮರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಬಂಡೀಪುರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದ ‘ಪ್ರಿನ್ಸ್’ ಹೆಸರಿನ ಹುಲಿ ಸುಮಾರು ಏಳು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಹುಲಿಯ ಘರ್ಜನೆ 10–12 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯವರೆಗೆ ಕೇಳಿಸುತಿತ್ತು.

ಬಂಡೀಪುರದ ಇತಿಹಾಸ 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನೇವಾರಿ ಜನಾಂಗದವರು ಭಕ್ತಪುರದಿಂದ ಆಗಮಿಸಿದ ನಂತರ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಇದರಿಂದ ಬಂಡೀಪುರವು ನೇವಾರಿ ಜನರು ಮತ್ತು ಅವರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಯಿತು. ಇಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು ಹತ್ತು ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಳೀಯ ನೇವಾರರಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.

ಬಂಡೀಪುರ ಅಭಯಾರಣ್ಯವು ವಿವಿಧ ಜಾತಿಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಪಕ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಸ್ಯವರ್ಗದ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯಿಂದ ತನ್ನ ಆಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಭಾರತದ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಅರಣ್ಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ವಿಶೇಷ ಗಮನ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.

ಇಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಹೂ ಬೀರುವ ಮರಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ — ಕಡಮ್ ಮರ, ಇಂಡಿಯನ್ ಗೂಸ್ಬೆರ್ರಿ, ಕ್ರೇಪ್ ಮಿರ್ಟಲ್, ಆಕ್ಸಲ್ವುಡ್, ಕಪ್ಪು ಮೈರೋಬಾಲನ್, ಒಡಿನಾ ವೊಡಿಯಾರ್, ಕಾಡಿನ ಜ್ವಾಲೆ (ಬುಟಿಯಾ ಮೊನೋಸ್ಪರ್ಮಾ), ಗೋಲ್ಡನ್ ಶವರ್ ಟ್ರೀ, ಸ್ಯಾಟಿನ್‌ವುಡ್, ಕಪ್ಪು ಕಚ್, ಶೋರಿಯಾ ತಾಲುರಾ ಹಾಗೂ ಇಂಡಿಗೋಬೆರಿ ಮುಂತಾದವು.

ಬಂಡೀಪುರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು ಏಷ್ಯಾದ ಆನೆ, ಸೋಮಾರಿ ಕರಡಿ (Melursus ursinus), ನಾಲ್ಕು ಕೊಂಬಿನ ಹುಲ್ಲೆ, ಚಿನ್ನದ ನರಿ ಹಾಗೂ ಧೋಲೆ (ಏಷ್ಯಾಟಿಕ್ ಕಾಡು ನಾಯಿ) ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣಸಿಗುವ ಸಸ್ತನಿಗಳಲ್ಲಿ ಚಿಟಾಲ್, ಗ್ರೇ ಲ್ಯಾಂಗೂರ್, ಭಾರತೀಯ ದೈತ್ಯ ಅಳಿಲು ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಆನೆ ಸೇರಿವೆ.

ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಹುಲಿ, ರಾಯಲ್ ಬಂಗಾಳ ಹುಲಿ, ಭಾರತೀಯ ಚಿರತೆ, ಕಾಡು ಎಮ್ಮೆ (ಗೌರ್), ಸಾಂಬಾರ್ ಜಿಂಕೆ, ಸ್ಲಾತ್ ಕರಡಿ, ಗ್ರೇ ಲ್ಯಾಂಗೂರ್, ಕಾಡುಹಂದಿ, ಭಾರತೀಯ ಕುರಿ, ಪ್ಯಾಂಥರ್, ಮಲಬಾರ್ ಅಳಿಲು, ಮುಳ್ಳುಹಂದಿ, ಕಪ್ಪು-ಕೆಂಪು ಮೊಲ, ನೀಲಿ ನವಿಲು, ಬಿಳಿ ನವಿಲು, ಬೂದು ಕಾಡುಕೋಳಿ, ಹಸಿರು ಪಾರಿವಾಳ, ಕಾಗೆಗಳು ಹಾಗೂ ಡ್ರೋಂಗೋಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ.
ಬಂಡೀಪುರವು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಹುಲಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.

ಬಂಡೀಪುರವು ಸುಮಾರು 200 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜಾತಿಯ ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಂಪು ತಲೆಯ ರಣಹದ್ದು, ಭಾರತೀಯ ರಣಹದ್ದು, ಹೂಕುಟಿಗ, ಹೂಪೋ, ಇಂಡಿಯನ್ ರೋಲರ್, ಬ್ರೌನ್ ಫಿಶ್ ಗೂಬೆ, ಕ್ರೆಸ್ಟೆಡ್ ಸರ್ಪ ಹದ್ದು, ಗಿಡುಗ ಹದ್ದು, ಆಸ್ಪ್ರೆ ಮುಂತಾದವು ಸೇರಿವೆ. ಭಕ್ಷಕ ಮತ್ತು ಮಿಂಚುಳ್ಳಿ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.

ಕನ್ನಡಕ ನಾಗರಹಾವು, ಭಾರತೀಯ ರಾಕ್ ಹೆಬ್ಬಾವು, ವೈಪರ್‌ಗಳು, ಮಗ್ಗರ್ ಮೊಸಳೆ, ಮಾನಿಟರ್ ಹಲ್ಲಿ, ಭಾರತೀಯ ಗೋಸುಂಬೆ, ಭಾರತೀಯ ಕಪ್ಪು ಆಮೆ (Indian Pond Terrapin), ಅಗಾಮಿಡ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಹಾರುವ ಹಲ್ಲಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಗುಲಾಬಿ, ಕಡುಗೆಂಪು ಗುಲಾಬಿ, ನಿಂಬೆ ಚಿಟ್ಟೆ, ಮಲಬಾರ್ ರಾವೆನ್, ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾರ್ಮನ್, ಕೆಂಪು ಹೆಲೆನ್, ನೀಲಿ ಮಾರ್ಮನ್, ದಕ್ಷಿಣ ಪಕ್ಷಿವಿಂಗ್, ಸಾಮಾನ್ಯ ವಾಂಡರರ್, ಮಚ್ಚೆಯುಳ್ಳ ವಲಸೆಗಾರ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಹುಲ್ಲು ಹಳದಿ, ಸಣ್ಣ ಕಿತ್ತಳೆ ತುದಿ, ಹಳದಿ ಪ್ಯಾನ್ಸಿ, ನವಿಲು ಪ್ಯಾನ್ಸಿ, ಚಾಕೊಲೇಟ್ ಪ್ಯಾನ್ಸಿ, ನೀಲಿ ಪ್ಯಾನ್ಸಿ, ಬೂದು ಪ್ಯಾನ್ಸಿ, ಡಾನೈಡ್ ಮೊಟ್ಟೆಯ ನೊಣ, ಕಾಗೆ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಮುಂತಾದ ಅನೇಕ ಚಿಟ್ಟೆಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.