BRT ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ

ಬಿಳಿಗಿರಿರಂಗನಾಥಸ್ವಾಮಿ (ಬಿಆರ್‌ಟಿ) ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಚಾಮರಾಜನಗರ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಪ್ರಮುಖ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು 2011ರಲ್ಲಿ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರ ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣವು 574.82 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಆಗಿದೆ.

BRT ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶದ ದೂರಗಳು

ಬೆಂಗಳೂರು – 182 ಕಿ.ಮೀ
ಚಾಮರಾಜನಗರ – 42 ಕಿ.ಮೀ
ಯಳಂದೂರು – 23 ಕಿ.ಮೀ
ಮೈಸೂರು – 83 ಕಿ.ಮೀ
ಚಾಮರಾಜನಗರ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣ – 42 ಕಿ.ಮೀ
ಮೈಸೂರು ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ – 82 ಕಿ.ಮೀ

ಬಿಆರ್‌ಟಿ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶವು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಘಟ್ಟಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಜೀವ-ಭೌಗೋಳಿಕ (Bio-geographical) ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಇದು ಸಮೃದ್ಧ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಮತ್ತು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಪರೂಪದ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಈ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶವು ಬಿಳಿಗಿರಿರಂಗ ಬೆಟ್ಟಗಳ (Biligiri Rangan Hills) ಹೆಸರಿನಿಂದಲೇ ಬಿಆರ್‌ಟಿ (BRT) ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ.

ಬಿಆರ್‌ಟಿ (ಬಿಳಿಗಿರಿರಂಗನಾಥಸ್ವಾಮಿ) ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶವು ಚಾಮರಾಜನಗರ ಮತ್ತು ಯಳಂದೂರು ಎಂಬ ಎರಡು ಉಪವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಚಾಮರಾಜನಗರ (ಪ್ರಾದೇಶಿಕ), ಕೆ. ಗುಡಿ, ಪುಣಜನೂರು, ಯಳಂದೂರು, ಕೊಳ್ಳೇಗಾಲ ಮತ್ತು ಬೈಲೂರು ಎಂಬ ಆರು ವನ್ಯಜೀವಿ ವಲಯಗಳಿವೆ.

ಬಿಆರ್‌ಟಿ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಕಾಡುಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಒಣ ಎಲೆಬೀಳುವ (ಒಣ ಪತನಶೀಲ) ಅರಣ್ಯಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ವಿವಿಧ ಎತ್ತರಗಳಲ್ಲಿ ತೇವಾಂಶಯುಕ್ತ ಎಲೆಬೀಳುವ, ಅರೆ ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ, ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ ಹಾಗೂ ಶೋಲಾ ಅರಣ್ಯಗಳ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಈ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಅರಣ್ಯ ಪರಿಸರವು ಸಮೃದ್ಧ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯಕ್ಕೆ ಆಶ್ರಯವಾಗಿದೆ.

ಇಲ್ಲಿ ಹುಲಿ, ಆನೆ, ಚಿರತೆ, ಕಾಡು ನಾಯಿ (ಢೋಲ್), ಕಾಡೆಮ್ಮೆ (ಗೌರ್), ಸಾಂಬಾರ್ ಜಿಂಕೆ, ಚುಕ್ಕೆ ಜಿಂಕೆ, ಬೊಗಳುವ ಜಿಂಕೆ, ನಾಲ್ಕು ಕೊಂಬಿನ ಹುಲ್ಲೆ, ಸೋಮಾರಿ ಕರಡಿ, ಕಾಡುಹಂದಿ, ಕಾಮನ್ ಲಾಂಗೂರ್, ಬಾನೆಟ್ ಮಕಾಕ್, ವಿವಿಧ ಸರೀಸೃಪಗಳು ಹಾಗೂ ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.

ಬಿಳಿಗಿರಿರಂಗನಾಥಸ್ವಾಮಿ (ಬಿಆರ್‌ಟಿ) ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶವು ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿರುವ ಪುರಾತನ ಶ್ರೀ ರಂಗನಾಥಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯದಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಬಿಳಿಗಿರಿರಂಗ ಬೆಟ್ಟವು ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 5,091 ಅಡಿ (1,552 ಮೀಟರ್) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದ್ದು, ಉತ್ತರದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣದವರೆಗೆ ಸುಮಾರು 16 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ.

ಬಿಳಿಗಿರಿರಂಗನಾಥಸ್ವಾಮಿ (ಬಿಆರ್‌ಟಿ) ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶವು ಒಟ್ಟು 574.82 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಅರಣ್ಯ ಸ್ವರೂಪದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಈ ಕೆಳಗಿನಂತೆ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ:

ದಕ್ಷಿಣ ಉಷ್ಣವಲಯದ ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ ಕಾಡುಗಳು
ದಕ್ಷಿಣ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಅರೆ ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ ಕಾಡುಗಳು
ದಕ್ಷಿಣ ಉಷ್ಣವಲಯದ ತೇವಾಂಶಯುಕ್ತ ಎಲೆಬೀಳುವ (ಪತನಶೀಲ) ಕಾಡುಗಳು
ದಕ್ಷಿಣ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಒಣ ಎಲೆಬೀಳುವ (ಪತನಶೀಲ) ಕಾಡುಗಳು

ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಮರಗಳ ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅನೊಜೈಸಸ್ ಲ್ಯಾಟಿಫೋಲಿಯಾ (Anogeissus latifolia), ಡಾಲ್ಬರ್ಜಿಯಾ ಪ್ಯಾನಿಕುಲಾಟಾ (Dalbergia paniculata), ಗ್ರೆವಿಯಾ ಟಿಲಿಯೆಫೋಲಿಯಾ (Grewia tiliifolia), ಟರ್ಮಿನಾಲಿಯಾ ಅಲಾಟಾ (Terminalia alata), ಟರ್ಮಿನಾಲಿಯಾ ಬೆಲ್ಲಿರಿಕಾ (Terminalia bellirica), ಟರ್ಮಿನಾಲಿಯಾ ಪ್ಯಾನಿಕುಲಾಟಾ (Terminalia paniculata), ಸ್ಟೀರಿಯೋಸ್ಪರ್ಮಮ್ ಪರ್ಸೊನಾಟಮ್ (Stereospermum personatum) ಮತ್ತು ಸೈಜಿಜಿಯಮ್ ಕುಮಿನಿ (Syzygium cumini) ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ.

ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಮರಗಳ ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ಬುಕನಾನಿಯಾ ಲ್ಯಾಂಝಾನ್ (Buchanania lanzan), ಕ್ಯಾರಿಯಾ ಅರ್ಬೋರಿಯಾ (Careya arborea), ಹೈಮೆನೋಡಿಕ್ಟಿಯಾನ್ ಎಕ್ಸೆಲ್ಸಮ್ (Hymenodictyon excelsum), ಕಿಡಿಯಾ ಕ್ಯಾಲಿಸಿನಾ (Kydia calycina), ಸ್ಕ್ಲೈಚೆರಾ ಒಲಿಯೊಸಾ (Schleichera oleosa) ಹಾಗೂ ಸ್ಟರ್ಕುಲಿಯಾ ವಿಲೋಸಾ (Sterculia villosa) ಸೇರಿವೆ.

ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಕ್ಯಾಸಿಯಾ ಫಿಸ್ಟುಲಾ (Cassia fistula), ಫಿಲಾಂಥಸ್ ಎಂಬ್ಲಿಕಾ (Phyllanthus emblica), ರಾಡರ್ಮಾಕೆರಾ ಜೈಲೋಕಾರ್ಪಾ (Radermachera xylocarpa), ಬೋಸ್ವೆಲಿಯಾ ಸೆರಾಟಾ (Boswellia serrata), ಕಮಿಫೋರಾ ಕಾಡಾಟಾ (Commiphora caudata), ಗೈವೋಟಿಯಾ ರೋಟ್ಲೆರಿಫಾರ್ಮಿಸ್ (Givotia rottleriformis), ಗೈರೋಕಾರ್ಪಸ್ ಏಷ್ಯಾಟಿಕಸ್ (Gyrocarpus asiaticus), ಸ್ಟರ್ಕುಲಿಯಾ ಯುರೆನ್ಸ್ (Sterculia urens), ಲಾಗರ್‌ಸ್ಟ್ರೋಮಿಯಾ ಪಾರ್ವಿಫ್ಲೋರಾ (Lagerstroemia parviflora) ಮತ್ತು ಪ್ಟೆರೋಕಾರ್ಪಸ್ ಮಾರ್ಸುಪಿಯಂ (Pterocarpus marsupium) ಮುಂತಾದ ಮರಗಳೂ ಇಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.

ಬಿಆರ್‌ಟಿ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶವು ಸಮೃದ್ಧ ವನ್ಯಜೀವಿ ವೈವಿಧ್ಯಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಗೌರ್ (ಕಾಡೆಮ್ಮೆ), ಸಾಂಬಾರ್ ಜಿಂಕೆ, ಚುಕ್ಕೆ ಜಿಂಕೆ, ಬೊಗಳುವ ಜಿಂಕೆ (ಬಾರ್ಕಿಂಗ್ ಡೀರ್) ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಕೊಂಬಿನ ಹುಲ್ಲೆ ಮುಂತಾದ ಪ್ರಮುಖ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಮಾಂಸಾಹಾರಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಹುಲಿ, ಚಿರತೆ, ಕಾಡು ನಾಯಿ (ಢೋಲ್), ಕಾಡು ಬೆಕ್ಕು ಹಾಗೂ ಸಿವೆಟ್ ಬೆಕ್ಕು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ. ಜೊತೆಗೆ ಕಾಮನ್ ಲಾಂಗೂರ್, ಜೈಂಟ್ ಫ್ಲೈಯಿಂಗ್ ಅಳಿಲು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಜಾತಿಯ ಅಳಿಲುಗಳು ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ಸಣ್ಣ ಸಸ್ತನಿಗಳು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿ ಪ್ರಿಯರು ಅವುಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು.