ಚಂದ್ರಮೌಳೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ ಅರಸೀಕೆರೆ

ಚಂದ್ರಮೌಳೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅರಸೀಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಶಿವನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿರುವ ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಚಂದ್ರಮೌಳೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವೆಂದೇ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು 13ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಅರಸೀಕೆರೆಯಲ್ಲಿರುವ ಅನೇಕ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳ ಸಂಕೀರ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ.

ಈ ದೇವಾಲಯವು ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಸುಮಾರು 183 ಕಿ.ಮೀ, ಹಾಸನ ನಗರದಿಂದ ಸುಮಾರು 40 ಕಿ.ಮೀ, ಹಾಸನ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಸುಮಾರು 41 ಕಿ.ಮೀ ಮತ್ತು ಅರಸೀಕೆರೆ ನಗರದಿಂದ ಕೇವಲ 750 ಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.

ಚಂದ್ರಮೌಳೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವು ಪ್ರತಿದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 7:00 ರಿಂದ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ 12:00 ಗಂಟೆಯವರೆಗೆ ಹಾಗೂ ಸಂಜೆ 4:30 ರಿಂದ ರಾತ್ರಿ 8:30 ರವರೆಗೆ ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ.

ಶಿಲ್ಪಕಲೆ

ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಸಾಬೂನು ಕಲ್ಲಿನ ಬಳಸಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಚಾವಣಿ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿದ್ದು, 16-ಬಿಂದುಗಳ ನಕ್ಷತ್ರಾಕಾರದ ಗುಮ್ಮಟದ ಮಂಟಪ ಮತ್ತು ಪಂಚಅಂತಸ್ತಿನ ವಿಮಾನ ಗೋಪುರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಶೈವ, ವೈಷ್ಣವ, ಶಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ವೈದಿಕ ದಂತಕಥೆಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ ಕಲಾಕೃತಿಗಳ ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜದೊಂದಿಗೆ, ಇದು ಆರಂಭಿಕ ಹೊಯ್ಸಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.

ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ

ದೇವಾಲಯದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವು ಹೊಯ್ಸಳರ ಕಾಲದ ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹ ಶೈಲಿಯೊಂದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ತೆರೆದ ನವರಂಗ ಮತ್ತು ಮುಖಮಂಟಪವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದರ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಗುಮ್ಮಟವಿದೆ. ಈ ತೆರೆದ ಮಂಟಪವು 21 ಸ್ತಂಭಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 8 ಸ್ತಂಭಗಳು ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಹೊರಗಿನ 13 ಕಂಬಗಳ ತಳಹದಿಯ ಬಳಿ ಜೋಡಿ ಆನೆಗಳ ಕೆತ್ತನೆಗಳು ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ.

ದೇವಾಲಯವು ಚೌಕಾಕಾರದ ಹೊರ ಮುಖಮಂಟಪವನ್ನೂ, ತೆರೆದ ಮಂಟಪ ಸಭಾಂಗಣವನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ. ಮಂಟಪದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ತಲೆಕೆಳಗಾದ ಕಮಲದ ಆಕಾರದ ಆಳವಾದ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ಮುಚ್ಚಿದ ಗೂಢ ಮಂಟಪವಿದ್ದು, ಅದು 20 ಅಡಿ × 20 ಅಡಿ ಗಾತ್ರದ ಚೌಕಾಕಾರದ ಕೊಠಡಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಮಂಟಪದ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಲ್ಯಾತ್ ತಿರುಗಿಸಿ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಕಂಬಗಳು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತವೆ.

ದೇವಾಲಯವು ಹಲವಾರು ಕೆತ್ತನೆಯ ಶಾಸನಗಳ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ವೀರಗಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜವಂಶದ ನರಸಿಂಹ II ಅವರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಶ. 1220ರ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಎಂದು ಶಾಸನಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ದೇವಾಲಯದೊಳಗಿನ ಶಿವಲಿಂಗವನ್ನು ಕಟ್ಟಮೇಶ್ವರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

14ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದವರೆಗೂ ಈ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ತೊಂದರೆಯಿಲ್ಲದೆ ನಡೆದಿತ್ತು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಪುರಾವೆಗಳು ಲಭ್ಯವಿವೆ. ದುರ್ಗಾ, ಗಣೇಶ, ಮಹಿಷಾಸುರಮರ್ದಿನಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ವಿರೂಪಗೊಂಡ ಮೂರ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಈಗ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಲ್ಲದ ಕೆಲವು ದೇವಾಲಯಗಳ ಚದುರಿದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು.