ಗಜೇಂದ್ರಗಡ ಕೋಟೆಯು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಗದಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗಜೇಂದ್ರಗಡ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಇರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೋಟೆಯಾಗಿದೆ. ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 2,109 ಅಡಿ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಕೋಟೆಯು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಗಜೇಂದ್ರಗಡವು ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಗರವಾಗಿದ್ದು, ಮೇಲಿನಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ ಆನೆಯ ಆಕಾರವನ್ನು ಹೋಲುವುದರಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ “ಗಜೇಂದ್ರಗಡ” ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. “ಗಜೇಂದ್ರ” ಎಂದರೆ ಆನೆ ಮತ್ತು “ಗಡ” ಎಂದರೆ ಕೋಟೆ. ಈ ಎರಡೂ ಪದಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದ ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಗಜೇಂದ್ರಗಡ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ.
ಗಜೇಂದ್ರಗಡ ಕೋಟೆಯ ದೂರಗಳು
- ಬೆಂಗಳೂರು – 418 ಕಿ.ಮೀ
- ಗದಗ – 68 ಕಿ.ಮೀ
- ಗಜೇಂದ್ರಗಡ – 2 ಕಿ.ಮೀ
- ಮಾಲಾಪುರ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣ – 42 ಕಿ.ಮೀ
ಇತಿಹಾಸ
ಎರಡನೇ ಮೈಸೂರು ಯುದ್ಧದ ನಂತರ, ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನನು ಮರಾಠರು ಮತ್ತು ಹೈದರಾಬಾದ್ನ ನಿಜಾಮರ ವಿರುದ್ಧ (ಕ್ರಿ.ಶ. 1786–1787) ಯುದ್ಧ ನಡೆಸಬೇಕಾಯಿತು. ಈ ಸಂಘರ್ಷವು ಗಜೇಂದ್ರಗಡ ಒಪ್ಪಂದದ ಮೂಲಕ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಿತು. ಈ ಒಪ್ಪಂದದ ಷರತ್ತುಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಬಾದಾಮಿ ಮತ್ತು ಗಜೇಂದ್ರಗಡ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಮರಾಠರಿಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು.
ಗಜೇಂದ್ರಗಡವು ಬಾದಾಮಿ ಚಾಲುಕ್ಯರು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಚಾಲುಕ್ಯರ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅನೇಕ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಮಾರಕಗಳು ಮತ್ತು ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಮಹತ್ವದ ತಾಣಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಉಲ್ಲೇಖಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಗಜೇಂದ್ರಗಡ ಕೋಟೆ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಪಾಳೇಗಾರರು ಅಥವಾ ನಂತರದ ಮರಾಠರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಗಜೇಂದ್ರಗಡ ಕೋಟೆಯ ವಿಶೇಷಗಳು
ಗಜೇಂದ್ರಗಡ ಕೋಟೆಯ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವು ಐದು ತಲೆಯ ನಾಗ ಹಾಗೂ ಪರಸ್ಪರ ಎದುರುನಿಂತಿರುವ ಎರಡು ಸಿಂಹಗಳ ಕೆತ್ತನೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಭವ್ಯವಾದ ದ್ವಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕೋಟೆಯ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್ ಹನುಮಂತನ ವಿಗ್ರಹವಿದ್ದು, ಹಿಂದಿ ಮತ್ತು ಮರಾಠಿ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ಶಾಸನಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಅಲ್ಲದೆ, ನೀರಿನ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಟ್ಯಾಂಕ್, ಆನೆಯ ತಲೆಯ ಕೆತ್ತನೆಗಳು, ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಪಟ್ಟಣದ ವಿಹಂಗಮ ನೋಟ ಹಾಗೂ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಗಾಳಿಯಂತ್ರಗಳು (ವಿಂಡ್ಮಿಲ್ಗಳು) ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತವೆ.
ಕೋಟೆಯ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ದರ್ಗಾ, ಮಸೀದಿ ಮತ್ತು ಕಾಲಕಾಲೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆರಾಧನಾ ಸ್ಥಳಗಳಿವೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಕೋಟೆಯೊಳಗೆ ಬಂಕರ್ಗಳು, ಅಂಗಡಿಗಳ ಅವಶೇಷಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರ ಪುರಾತನ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಸಹ ಕಾಣಬಹುದು.
ಸ್ಥಳೀಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಉಲ್ಲೇಖಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಪಾಳೇಗಾರರು ಅಥವಾ ನಂತರದ ಮರಾಠರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ, ಭೌಗೋಳಿಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ, ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿರುವ ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಸ್ಥಳದಿಂದಾಗಿ ಈ ಕೋಟೆಯು ಇತಿಹಾಸಾಸಕ್ತರು, ಚಾರಣಪ್ರಿಯರು ಹಾಗೂ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಆಕರ್ಷಕ ತಾಣವಾಗಿದೆ.
ಭೇಟಿ ನೀಡಿ