ಶ್ರೀ ಬಿಳಿಗಿರಿರಂಗನಾಥಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯವು ಎತ್ತರದ ದಟ್ಟ ಅರಣ್ಯಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರುವ ಬಿಳಿಗಿರಿರಂಗ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಮಧ್ಯೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಭಗವಾನ್ ರಂಗನಾಥ (ಶ್ರೀ ವಿಷ್ಣು) ಅವರಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಚಾಮರಾಜನಗರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಯಳಂದೂರು ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಬಿಳಿಗಿರಿರಂಗನ ಬೆಟ್ಟ (ಬಿಆರ್ಟಿ ಬೆಟ್ಟ)ದಲ್ಲಿ ಇದೆ.
ಈ ದೇವಾಲಯದ ವಿಶೇಷತೆಯೆಂದರೆ, ಭಗವಾನ್ ರಂಗನಾಥರನ್ನು ನಿಂತಿರುವ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸುವ ದೇಶದ ಅಪರೂಪದ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಂಗನಾಥನನ್ನು ಶಯನಮುದ್ರೆಯಲ್ಲಿ (ಮಲಗಿರುವ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿ) ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿರುವ ಶ್ರೀ ರಂಗನಾಥಸ್ವಾಮಿಯ ವಿಗ್ರಹವು ಈ ದೇವಾಲಯದ ವಿಶಿಷ್ಟತೆ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ.
ಶ್ರೀ ಬಿಳಿಗಿರಿ ರಂಗನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯದ ದೂರಗಳು
- ಬೆಂಗಳೂರು – 176 ಕಿ.ಮೀ
- ಚಾಮರಾಜನಗರ – 43 ಕಿ.ಮೀ
- ಯಳಂದೂರು – 23 ಕಿ.ಮೀ
- ಮೈಸೂರು – 83 ಕಿ.ಮೀ
- ಚಾಮರಾಜನಗರ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣ – 42 ಕಿ.ಮೀ
- ಮೈಸೂರು ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ – 82 ಕಿ.ಮೀ
ಶ್ರೀ ಬಿಳಿಗಿರಿರಂಗನಾಥಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯವು ‘ಬಿಳಿ ಬಂಡೆ’ಯ ಮೇಲೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದು, ಇದೇ ಬಂಡೆಯಿಂದ ಈ ಬೆಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬಿಳಿಗಿರಿ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ದೇವರನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಬಿಳಿಗಿರಿ ರಂಗ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ದೇವಾಲಯದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಶೇಷತೆಯೆಂದರೆ, ಶ್ರೀ ರಂಗನಾಥಸ್ವಾಮಿಯು ನಿಂತಿರುವ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿತರಾಗಿರುವುದು. ಸ್ಥಳಪುರಾಣದ ಪ್ರಕಾರ, ಸುಮಾರು 5 ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಮೂಲ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿ ವಸಿಷ್ಠರು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
ದೇವಾಲಯದ ನವರಂಗದ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಮೂರು ಗೂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಲೋಹದಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಶ್ರೀ ರಂಗನಾಥ, ಶ್ರೀ ಹನುಮಂತ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀ ಮಣವಾಳ ಮಹಾಮುನಿ ಅವರ ಮೂರ್ತಿಗಳಿವೆ. ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ ಶ್ರೀ ಅಲಮೇಲು ಮಂಗಮ್ಮ ದೇವಿಯ ಸನ್ನಿಧಿಯೂ ಇದೆ. ನವರಂಗದ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಗೂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು ಮತ್ತು ನಮ್ಮಾಳ್ವಾರ್ ಅವರ ಮೂರ್ತಿಗಳಿದ್ದು, ವೇದಾಂತ ದೇಶಿಕರ (ವೇದಾಂತಾಚಾರ್ಯರ) ಮೂರ್ತಿಯನ್ನೂ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನದ ಒಡೆಯರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದಿವಾನ್ ಪೂರ್ಣಯ್ಯ ಅವರು ಈ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ‘ದತ್ತಿ’ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ದಾನವಾಗಿ ನೀಡಿದರು ಎಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ.
ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಗ್ರಾನೈಟ್ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಈ ದೇವಾಲಯವು ಸುಮಾರು 500 ವರ್ಷಗಳ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ದೇವಾಲಯವನ್ನು ತಲುಪಲು ಸುಮಾರು 150 ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ಹತ್ತಬೇಕು. ಮುಖ್ಯ ದೇವಾಲಯದ ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ ಶ್ರೀ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ, ಶ್ರೀ ಗಂಗಾಧರೇಶ್ವರ, ಶ್ರೀ ಆಂಜನೇಯಸ್ವಾಮಿ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀ ಗಜೇಂದ್ರಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ.
ನಿಂತಿರುವ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿರುವ ಶ್ರೀ ರಂಗನಾಥಸ್ವಾಮಿಯ ಈ ಅಪರೂಪದ ರೂಪವು ಶ್ರೀ ವೈಷ್ಣವ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ‘ರಂಗನಾಥ’ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಸಂಸ್ಕೃತದ ‘ರಂಗ’ (ಸ್ಥಳ ಅಥವಾ ಸಭೆ) ಮತ್ತು ‘ನಾಥ’ (ಪ್ರಭು ಅಥವಾ ನಾಯಕ) ಎಂಬ ಪದಗಳಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ.
ಪ್ರತಿವರ್ಷ ವೈಶಾಖ ಮಾಸದಲ್ಲಿ (ಏಪ್ರಿಲ್–ಮೇ) ನಡೆಯುವ ಶ್ರೀ ರಂಗನಾಥಸ್ವಾಮಿಯ ರಥೋತ್ಸವವು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಉತ್ಸವವಾಗಿದ್ದು, ರಾಜ್ಯದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಸಾವಿರಾರು ಭಕ್ತರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಗ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯದವರು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ, ರಥೋತ್ಸವ ಹಾಗೂ ದೇವಾಲಯದ ವಿವಿಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ, ಸೋಲಿಗ ಸಮುದಾಯದವರು ಪ್ರತಿ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಶ್ರೀ ರಂಗನಾಥಸ್ವಾಮಿಗೆ ಸುಮಾರು 1 ಅಡಿ 9 ಇಂಚು ಉದ್ದದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚರ್ಮದ ಚಪ್ಪಲಿಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಈ ದೇವಾಲಯದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
ಭೇಟಿ ನೀಡಿ