ನೇಮಿನಾಥ ಜೈನ ಬಸದಿಯು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಗದಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಲಕ್ಷ್ಮೇಶ್ವರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಪಂಪ ಸರ್ಕಲ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಕರ್ನಾಟಕದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ಜೈನ ಬಸದಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಈ ಬಸದಿಯು 22ನೇ ತೀರ್ಥಂಕರರಾದ ಭಗವಾನ್ ನೇಮಿನಾಥರಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ.
ಲಕ್ಷ್ಮೇಶ್ವರ ನೇಮಿನಾಥ ಜೈನ ಬಸದಿಯ ದೂರಗಳು
- ಬೆಂಗಳೂರು – 393 ಕಿ.ಮೀ
- ಗದಗ – 40 ಕಿ.ಮೀ
- ಲಕ್ಷ್ಮೇಶ್ವರ – 1 ಕಿ.ಮೀ
- ಗುಡಗೇರಿ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣ – 13 ಕಿ.ಮೀ
- ಗದಗ ಬೈಪಾಸ್ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣ – 40 ಕಿ.ಮೀ
ಈ ಬಸದಿಯನ್ನು ಕಲ್ಯಾಣಿ ಚಾಲುಕ್ಯರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ರಾಜವಂಶಗಳ ಆಶ್ರಯ ಮತ್ತು ಪೋಷಣೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ ಎಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮೂಲಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.
ಈ ದೇವಾಲಯವು ಕಲ್ಯಾಣಿ ಚಾಲುಕ್ಯರ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿದ್ದರೂ, ನಂತರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಮತ್ತು ನವೀಕರಣಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿದೆ. 22ನೇ ಜೈನ ತೀರ್ಥಂಕರರಾದ ಭಗವಾನ್ ನೇಮಿನಾಥರು, ಅವರ ಸಂಕೇತವಾದ ಶಂಖದೊಂದಿಗೆ, ಈ ಬಸದಿಯ ಪ್ರಧಾನ ಆರಾಧ್ಯ ದೇವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ 1008 ಜೈನ ತೀರ್ಥಂಕರರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕೆತ್ತನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಏಕಶಿಲಾ ಮಾನಸ್ತಂಭ ಇರುವುದರಿಂದ, ಇದನ್ನು ಸಹಸ್ರಕೂಟ ಬಸದಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಬಸದಿಯು ಗರ್ಭಗೃಹ, ಅರ್ಧಮಂಟಪ, ವಿಶಾಲ ಮಹಾಮಂಟಪ ಹಾಗೂ ರಂಗಮಂಟಪಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ರಂಗಮಂಟಪಕ್ಕೆ ದಕ್ಷಿಣ, ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರಗಳಿವೆ. ದೇವಾಲಯವು ಚತುರ್ಮುಖ ಮಾದರಿಯ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮುಖದಲ್ಲೂ ಮೂರು ಜಿನಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಶಿಖರವು ರೇಖಾನಾಗರ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯದ ಪ್ರಮುಖ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೆಂದರೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಕೆತ್ತಲಾದ ಸಹಸ್ರಕೂಟ ಜಿನಬಿಂಬ.
ದೇವಾಲಯದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸುಂದರವಾದ ಮಾನಸ್ತಂಭವಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ನರ್ತಕರು, ಸಂಗೀತಗಾರರು ಹಾಗೂ ಇತರ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಶಿಲ್ಪಗಳ ಅದ್ಭುತ ಕೆತ್ತನೆಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿರುವ ಬಾವಿಯ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೂ ಅನೇಕ ಜೈನ ಶಿಲ್ಪಗಳನ್ನು ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರಕಾರ, ಆದಿಕವಿ ಪಂಪ ಅವರು ಈ ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ತಮ್ಮ ಆದಿಪುರಾಣ ಕೃತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.
ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಬಸದಿಯು ಶಿಥಿಲಾವಸ್ಥೆಗೆ ತಲುಪಿದ್ದರೂ, ನಂತರ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಮಾಡಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಬಸದಿಯು ಕಲ್ಯಾಣಿ ಚಾಲುಕ್ಯರ ಜೈನ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ವೈಭವವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲಿರುವ ಒಂದು ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಶಂಖದ ಚಿಹ್ನೆ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದ್ದು, ಅದು 22ನೇ ತೀರ್ಥಂಕರರಾದ ನೇಮಿನಾಥರ ಲಾಂಛನ (ಸಂಕೇತ) ಆಗಿದೆ.
ಭೇಟಿ ನೀಡಿ