ರಂಗನತಿಟ್ಟು ಪಕ್ಷಿಧಾಮವು ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ ಪಟ್ಟಣದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಪಕ್ಷಿಧಾಮವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪಕ್ಷಿಧಾಮವಾಗಿದೆ. ಕಾವೇರಿ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಪಕ್ಷಿಧಾಮವು ಪಕ್ಷಿ ವೀಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಛಾಯಾಗ್ರಹಣಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ.
ಸುಮಾರು 40 ಎಕರೆ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರಂಗನತಿಟ್ಟು ಪಕ್ಷಿಧಾಮವು ಕಾವೇರಿ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಆರು ಸಣ್ಣ ದ್ವೀಪಗಳ ಸಮೂಹದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಇದನ್ನು 1940ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪಕ್ಷಿಧಾಮವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.
ಈ ಪಕ್ಷಿಧಾಮವು ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಸುಮಾರು 131 ಕಿ.ಮೀ (ಬೆಂಗಳೂರು–ಮೈಸೂರು ಎಕ್ಸ್ಪ್ರೆಸ್ವೇ ಹಾಗೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 275 ಮೂಲಕ), ಮಂಡ್ಯದಿಂದ 32 ಕಿ.ಮೀ, ಮೈಸೂರು ನಗರದಿಂದ 19 ಕಿ.ಮೀ. ಅಲ್ಲದೆ, ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ ನಗರ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಕೇವಲ 5 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.
ರಂಗನತಿಟ್ಟು ಪಕ್ಷಿಧಾಮ ಟಿಕೆಟ್ ಬೆಲೆ
| ಪ್ರವೇಶ ಶುಲ್ಕ | |
| ವಯಸ್ಕರು (ಭಾರತೀಯರು) | RS.75/- |
| ಮಕ್ಕಳು (5 ರಿಂದ 12 ವರ್ಷದೊಳಗಿನವರು) | Rs.25/- |
| ವಯಸ್ಕರು (ವಿದೇಶಿಯರು) | RS.500/- |
| ಮಕ್ಕಳು (5 ರಿಂದ 12 ವರ್ಷದೊಳಗಿನವರು) | Rs.250/- |
| ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು (ಅಧ್ಯಯನ ಪ್ರವಾಸ ಮಾತ್ರ) | Rs.25/- |
| ದೋಣಿ ವಿಹಾರ ಶುಲ್ಕಗಳು – ಪ್ರತಿ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ | |
| ವಯಸ್ಕರು (ಭಾರತೀಯರು) | RS.100/- |
| ಮಕ್ಕಳು (5 ರಿಂದ 12 ವರ್ಷದೊಳಗಿನವರು) | Rs.35/- |
| ವಯಸ್ಕರು (ವಿದೇಶಿಯರು) | RS.500/- |
| ಮಕ್ಕಳು (5 ರಿಂದ 12 ವರ್ಷದೊಳಗಿನವರು) | Rs.250/- |
| ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು (ಅಧ್ಯಯನ ಪ್ರವಾಸ ಮಾತ್ರ) | Rs.35/- |
| ಪ್ರತಿ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ದೋಣಿ ವಿಹಾರ ಸೇವೆ (30 ನಿಮಿಷ) | |
| ಭಾರತೀಯರು (ಕೇವಲ 4 ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು) | RS.2,000/- |
| ವಿದೇಶಿಯರು (ಕೇವಲ 4 ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು) | RS.3,500/- |
| ಮುಂಗಡ ಬುಕಿಂಗ್ ವಿಶೇಷ ದೋಣಿ (ಸಮಯ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 6:30 ರಿಂದ 8:30 ರವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ) | |
| ಭಾರತೀಯರು (ಕೇವಲ 4 ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು) | RS.2,000/- |
| ವಿದೇಶಿಯರು (ಕೇವಲ 4 ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು) | RS.3,500/- |
| ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಶುಲ್ಕಗಳು | |
| 200 mm ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಲೆನ್ಸ್ ಹೊಂದಿರುವ DSLR/SLR | RS.150/- |
| 200 mm ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಲೆನ್ಸ್ ಹೊಂದಿರುವ DSLR/SLR | RS.600/- |
| ಬ್ಯಾಟರಿ ವಾಹನ ಶುಲ್ಕಗಳು | |
| ವಯಸ್ಕರು (ಭಾರತೀಯರು) | RS.75/- |
| ಮಕ್ಕಳು (5 ರಿಂದ 12 ವರ್ಷದೊಳಗಿನವರು) | RS.35/- |
| ಲಗೇಜ್ ಶುಲ್ಕಗಳು | |
| ಪ್ರತಿ ಬ್ಯಾಗ್ ಮೆಟೀರಿಯಲ್ | RS.10/- |
ರಂಗನತಿಟ್ಟು ಪಕ್ಷಿಧಾಮ ಸಮಯಗಳು
ಈ ಪಕ್ಷಿಧಾಮವು ಪ್ರತಿದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 9:00 ರಿಂದ ಸಂಜೆ 6:00 ರವರೆಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ.
ಜೂನ್ನಿಂದ ನವೆಂಬರ್ವರೆಗೆ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಗೂಡು ಕಟ್ಟುವ ಅವಧಿಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ರಂಗನತಿಟ್ಟು ಪಕ್ಷಿಧಾಮಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಇದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಮಯವಾಗಿದೆ. ವಲಸೆ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಡಿಸೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಆಗಮಿಸಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಅವಧಿ ಚಳಿಗಾಲದ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಆಗಸ್ಟ್ ವೇಳೆಗೆ ಮರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಮೂಲಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ವಲಸೆ ತೆರಳುತ್ತವೆ.
ಈ ಪಕ್ಷಿಧಾಮಕ್ಕೆ ಹಿಂದೂ ದೇವರಾದ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಅವತಾರವಾದ ಶ್ರೀ ರಂಗನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ. ರಂಗನತಿಟ್ಟು ಪಕ್ಷಿಧಾಮವು ಸಾವಿರಾರು ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಗೆ ಗೂಡು ಕಟ್ಟಲು ಹಾಗೂ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ನಡೆಸಲು ಮಹತ್ವದ ಆಶ್ರಯಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸೈಬೀರಿಯಾ, ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾ ಹಾಗೂ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮೊದಲಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಅನೇಕ ವಲಸೆ ಪಕ್ಷಿಗಳ ದೊಡ್ಡ ಹಿಂಡುಗಳು ಆಗಮಿಸುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.
ಈ ದ್ವೀಪಗಳು ಹಲವಾರು ಸಸ್ತನಿಗಳು ಹಾಗೂ ವಲಸೆ ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ನಿವಾಸವಾಗಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಬಾನೆಟ್ ಮಕಾಕ್, ಹಾರುವ ನರಿಗಳ ವಸಾಹತುಗಳು, ಇಂಡಿಯನ್ ಗ್ರೇ ಲಾಂಗೂರ್, ಮಾನಿಟರ್ ಹಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಸಿವೆಟ್ ಮುಂತಾದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಣ್ಣ ಸಸ್ತನಿಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಅಲ್ಲದೆ, ಮಗ್ಗರ್ ಮೊಸಳೆ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮಾರ್ಷ್ ಮೊಸಳೆ ನದಿ ತೀರದ ರೀಡ್ ಹಾಸಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುವ ಜೀವಿಯಾಗಿದೆ.
ವಲಸೆ ಬರುವ ನೀರಿನ ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಪೇಂಟೆಡ್ ಸ್ಟಾರ್ಕ್, ಏಷ್ಯನ್ ಓಪನ್-ಬಿಲ್ ಸ್ಟಾರ್ಕ್, ಕಾಮನ್ ಸ್ಪೂನ್ಬಿಲ್, ಉಣ್ಣೆಯ ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಕೊಕ್ಕರೆ, ಕಪ್ಪುತಲೆಯ ಐಬಿಸ್, ಬಿಳಿ ಐಬಿಸ್, ಕಡಿಮೆ ಶಿಳ್ಳೆ ಬಾತುಕೋಳಿ, ಭಾರತೀಯ ಶಾಗ್, ಕೊಕ್ಕರೆ-ಬಿಲ್ ಕಿಂಗ್ಫಿಷರ್, ವಿವಿಧ ಜಾತಿಯ ಎಗ್ರೆಟ್ಗಳು, ಕಾರ್ಮೊರಂಟ್ಗಳು ಹಾಗೂ ಓರಿಯಂಟಲ್ ಡಾರ್ಟರ್ (Anhinga melanogaster) ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.
ಇದಕ್ಕೆ ಜೊತೆಗೆ, ಗ್ರೇಟ್ ಸ್ಟೋನ್ ಪ್ಲೋವರ್ ಹಾಗೂ ರಿವರ್ ಟರ್ನ್ (River Tern) ಪಕ್ಷಿಗಳು ಸಹ ಇಲ್ಲಿ ಗೂಡು ಕಟ್ಟುತ್ತವೆ. ರಂಗನತಿಟ್ಟು ಪಕ್ಷಿಧಾಮವು ಸ್ಟ್ರೀಕ್-ಗಂಟಲಿನ ಸ್ವಾಲೋಗಳ (Streak-throated Swallow) ದೊಡ್ಡ ಹಿಂಡುಗಳಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಆಶ್ರಯಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ.
ದ್ವೀಪಗಳ ಸುತ್ತಲೂ ಅರಣ್ಯಾಧಿಕಾರಿಗಳ (ರೇಂಜರ್ಗಳು) ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದ ದೋಣಿ ಪ್ರವಾಸಗಳು ದಿನವಿಡೀ ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತವೆ. ಈ ದೋಣಿ ಪ್ರವಾಸವು ವಿವಿಧ ಪಕ್ಷಿಗಳು, ಮೊಸಳೆಗಳು, ನೀರುನಾಯಿಗಳು ಹಾಗೂ ಬಾವಲಿಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ.
ಉದ್ಯಾನವನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಉತ್ತಮ ಕಾಲಾವಧಿಯೆಂದರೆ ಜೂನ್ನಿಂದ ನವೆಂಬರ್ ವರೆಗೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಅವಧಿಯು ನೀರಿನ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಗೂಡು ಕಟ್ಟುವ ಪ್ರಮುಖ ಋತುವಾಗಿದೆ.
ಭೇಟಿ ನೀಡಿ