ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ ಕೋಟೆಯು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೋಟೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಕೋಟೆಯು ಅನೇಕ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಹಾಗೂ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಆಕರ್ಷಕ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮಹತ್ತರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ ಕೋಟೆಯು ಕರ್ನಾಟಕದ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಕೋಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ ಕೋಟೆಯ ದೂರಗಳು
- ಬೆಂಗಳೂರು – 130 ಕಿ.ಮೀ
- ಮಂಡ್ಯ – 26 ಕಿ.ಮೀ
- ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ – 300 ಮೀ
- ಮೈಸೂರು – 16 ಕಿ.ಮೀ
- ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣ – 2 ಕಿ.ಮೀ
- ಮೈಸೂರು ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ – 33 ಕಿ.ಮೀ
ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ ಕೋಟೆಯನ್ನು 1454ರಲ್ಲಿ ತಿಮ್ಮಣ್ಣ ನಾಯಕನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ನಂತರ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಮೈಸೂರು ಒಡೆಯರ್ ರಾಜ ಕಂಠೀರವ ನರಸರಾಜ ಒಡೆಯರ್ ಅವರ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು. 1654ರಲ್ಲಿ ಈ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು.
ಹೈದರ್ ಅಲಿ ಮತ್ತು ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ ಅವರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಗೆ ಹಲವು ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಕ್ರಮಣಕಾರರ ವಿರುದ್ಧ ಕೋಟೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಹೋರಾಡಿದರು. ಕೋಟೆಯು ಆಕರ್ಷಕ ನಾಲ್ಕು ದ್ವಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಮೂರು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾವೇರಿ ನದಿ ಕೋಟೆಗೆ ಸಹಜ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ನದಿ ಕೋಟೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. 18ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಭದ್ರಪಡಿಸಲಾಯಿತು.
ಕೋಟೆಯೊಳಗೆ ಲಾಲ್ ಮಹಲ್ ಹಾಗೂ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನನ ಅರಮನೆ ಇದ್ದವು. ಆದರೆ 1799ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನನ ಅರಮನೆಯನ್ನು ಕೆಡವಿದರು. ಕೋಟೆಯೊಳಗೆ ಏಳು ಅರಮನೆಗಳು ಮತ್ತು ಎರಡು ಬಂದೀಖಾನೆಗಳು (ಕತ್ತಲಕೋಣೆಗಳು) ಇದ್ದವು.
ಒಡೆಯರ್ಗಳು ತಮ್ಮ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಮೈಸೂರಿನಿಂದ ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಕೇಂದ್ರವನ್ನಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಚಿಕ್ಕ ದೇವರಾಜ ಒಡೆಯರ್ (1673–1704) ಅವರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ನಡೆದವು. ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರ್ (1734–1766) ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೋಟೆ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಸೈನಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಅದರ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಹೈದರ್ ಅಲಿ ವಹಿಸಿಕೊಂಡನು.
1757ರಲ್ಲಿ ಹೈದರ್ ಅಲಿ ಮರಾಠರ ದಾಳಿಯಿಂದ ಕೋಟೆಯನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡರೂ, ನಂತರ ಅದನ್ನು ಮರುಸ್ವಾಧೀನ ಮಾಡಿಕೊಂಡನು.
1782ರಲ್ಲಿ ಹೈದರ್ ಅಲಿಯ ಪುತ್ರ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ ಕೋಟೆಯ ಮೇಲೆ ಹಿಡಿತ ಸಾಧಿಸಿ ಅದನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಭದ್ರಗೊಳಿಸಿದನು. ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪಡೆಗಳು ಹಲವು ಬಾರಿ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದವು. ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ ಫ್ರೆಂಚರೊಂದಿಗೆ ಮೈತ್ರಿ ಹೊಂದಿದ್ದು, ನೆರವಿಗಾಗಿ ನೆಪೋಲಿಯನ್ಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದನು.
ಕೊನೆಗೆ, ಹಲವು ವಿಫಲ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ನಂತರ, 1799ರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಲ್ ಆರ್ಥರ್ ವೆಲ್ಲೆಸ್ಲಿ ನೇತೃತ್ವದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪಡೆಗಳು ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದವು (ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದ ಯುದ್ಧ). ಈ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ ಹುತಾತ್ಮನಾದನು.
ನಂತರ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಒಡೆಯರ್ ವಂಶದವರೊಂದಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಆಡಳಿತವನ್ನು ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಿದರು. ಮಾರ್ಕ್ವೆಸ್ ವೆಲ್ಲೆಸ್ಲಿ ಕೋಟೆಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ವಹಿಸಿಕೊಂಡನು. ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನನ ಕತ್ತಿ ಮತ್ತು ಉಂಗುರವನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಯುದ್ಧದ ವಿಜಯದ ಚಿಹ್ನೆಯಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದರು.
ಭೇಟಿ ನೀಡಿ