ಹಾನಗಲ್ ಪುರಾತನ ವೀರಭದ್ರ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಾನಗಲ್ಲ (ಹಾನಗಲ್) ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಕೋಟೆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಚಾಲುಕ್ಯರ ಕಾಲದ ಪುರಾತನ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ದೇವಾಲಯವು ಸರಳವಾದ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಚಾಲುಕ್ಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಭವ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಕಲಾತ್ಮಕತೆಯನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾಗಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಲೇತ್-ತಿರುಗಿದ ಕಲ್ಲಿನ ಕಂಬಗಳು, ಹೊರಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕೆತ್ತಲಾದ ಕೀರ್ತಿಮುಖಗಳು ಹಾಗೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಶಿಲ್ಪಾಲಂಕಾರಗಳು ಈ ದೇವಾಲಯದ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಾಗಿವೆ.
ಹಾನಗಲ್ ಪುರಾತನ ವೀರಭದ್ರ ದೇವಾಲಯದ ದೂರಗಳು
- ಬೆಂಗಳೂರು – 369 ಕಿ.ಮೀ
- ಹಾವೇರಿ – 37 ಕಿ.ಮೀ
- ಹಾನಗಲ್ – 2 ಕಿ.ಮೀ
- ಹಾವೇರಿ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣ – 38 ಕಿ.ಮೀ
ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ
ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖವಾಗಿರುವ ವೀರಭದ್ರ ದೇವಾಲಯವು ತಳವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಗರ್ಭಗೃಹ, ಅಂತರಾಳ, ನವರಂಗ ಹಾಗೂ ಮೂರು ಮುಖಮಂಟಪಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿ ಪೀಠದ ಮೇಲೆ ಶಿವಲಿಂಗವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗರ್ಭಗೃಹದ ಬಾಗಿಲುವಾಡದ ಲಲಾಟಬಿಂಬದಲ್ಲಿ ಗಜಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಸುಂದರ ಶಿಲ್ಪವನ್ನು ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ಅರ್ಧಮಂಟಪದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಂದಿಯ ವಿಗ್ರಹವಿದ್ದು, ನವರಂಗವು ನಾಲ್ಕು ನಯಗೊಳಿಸಿದ ಕಲ್ಲಿನ ಕಂಬಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಹೊರಗೋಡೆಗಳು ಅರ್ಧಕಂಬಗಳು, ಅಲಂಕಾರಿಕ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಹಾಗೂ ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರದ ಶಿಖರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.
ಹಾನಗಲ್ ಕದಂಬರ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಶಾಖೆಯ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಕ್ರಿ.ಶ. 1068 ರಿಂದ 1203ರವರೆಗೆ ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸಿದ ಹಾನಗಲ್ ಕದಂಬ ರಾಜರು ಕಲ್ಯಾಣ ಚಾಲುಕ್ಯರ ಸಾಮಂತರಾಗಿ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಿದರು. ಕ್ರಿ.ಶ. 1197ರಲ್ಲಿ ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜ ವೀರ ಬಲ್ಲಾಳನು ಕದಂಬ ರಾಜ ಕಾಮದೇವನ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹಾನಗಲ್ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದನು. ಆನೆಯ ಕೆರೆಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸೈನ್ಯದ ಶಿಬಿರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದನೆಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಉಲ್ಲೇಖಗಳಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಘಟನೆಯ ನಂತರ ಕೆಲವು ಕಾಲ ಹಾನಗಲ್ ಹೊಯ್ಸಳರ ಅಧೀನಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು.
ಭೇಟಿ ನೀಡಿ