ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ “ದಕ್ಷಿಣ ಕಾಶಿ” ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿರುವ ಶ್ರೀ ಕಳಸೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯವು ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕಳಸ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಕಳಸ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿರುವ ಪುರಾತನ ಶಿವ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಶಿವನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿರುವ ಈ ದೇವಾಲಯವು ಅಗಸ್ತ್ಯ ಮಹರ್ಷಿಗಳೊಂದಿಗೆ ನಂಟು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ದಂತಕಥೆಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ.
ಕಳಸ ಶ್ರೀ ಕಳಸೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯದ ದೂರಗಳು
- ಬೆಂಗಳೂರು – 300 ಕಿ.ಮೀ
- ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು – 72 ಕಿ.ಮೀ
- ಕಳಸ – 100 ಮೀ
- ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣ – 75 ಕಿ.ಮೀ
- ಮಂಗಳೂರು ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ – 110 ಕಿ.ಮೀ
ಶಿವ–ಪಾರ್ವತಿಯ ವಿವಾಹವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಕೈಲಾಸದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು ಹಾಗೂ ಋಷಿಮುನಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ, ಭೂಮಿಯ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ಶಿವನ ಸೂಚನೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಅಗಸ್ತ್ಯ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸಿದರು ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಕಳಸ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಅಗಸ್ತ್ಯ ಮಹರ್ಷಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ಪವಿತ್ರ ತಾಣವೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.
ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರಕಾರ, ಅಗಸ್ತ್ಯ ಋಷಿಯ ಕಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಶಿವಲಿಂಗವು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಅದನ್ನು ಕಳಸದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದನು. ಇದೇ ಲಿಂಗವು ಇಂದು ಕಲಶೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿ ಎಂದು ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
ಕಳಸವು ಭದ್ರಾ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಹೊಯ್ಸಳ ಶೈಲಿಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕಲಶೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಗಿರಿಜಾ ಕಲ್ಯಾಣ, ಶಿವರಾತ್ರಿ ಮತ್ತು ರಥೋತ್ಸವ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಳಸವು ಪಂಚತೀರ್ಥಗಳಾದ ವಸಿಷ್ಠ ತೀರ್ಥ, ನಾಗ ತೀರ್ಥ, ಕೋಟಿ ತೀರ್ಥ, ರುದ್ರ ತೀರ್ಥ ಮತ್ತು ಅಂಬಾ ತೀರ್ಥಗಳಿಗೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.
