ನರಗುಂದ ಬೆಟ್ಟವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಗದಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನರಗುಂದ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಇರುವ ಒಂದು ಸುಂದರ ಬೆಟ್ಟವಾಗಿದೆ. ಈ ಬೆಟ್ಟವು ದೂರದಿಂದ ನೋಡಲು ಮಲಗಿರುವ ಸಿಂಹದ ಆಕಾರದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಬೆಟ್ಟದ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವಿದ್ದು, ಇಳಿಜಾರಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ದ್ರಾವಿಡ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ತನ್ನ ಭವ್ಯತೆ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಸೊಬಗಿನಿಂದ ಭಕ್ತರು ಹಾಗೂ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.
ನರಗುಂದ ಬೆಟ್ಟದ ದೂರಗಳು
- ಬೆಂಗಳೂರು – 441 ಕಿ.ಮೀ
- ಗದಗ – 54 ಕಿ.ಮೀ
- ನರಗುಂದ – 4 ಕಿ.ಮೀ
- ಗದಗ ಬೈಪಾಸ್ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣ – 52 ಕಿ.ಮೀ
ನರಗುಂದದ ಇತಿಹಾಸ
ನರಗುಂದದಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಚಾಲುಕ್ಯರ ಅರಸರಾದ ಮೂರನೇ ಸೋಮೇಶ್ವರ, ಎರಡನೇ ಜಗದೇಕಮಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಮೂರನೇ ತೈಲಪ ಅವರ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಶಾಸನಗಳು ದೊರೆತಿವೆ. ಅವುಗಳಿಂದ ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನರಗುಂದವು ಪ್ರಮುಖ ಅಗ್ರಹಾರವಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಈ ಪ್ರದೇಶವು 220 ಮಹಾಜನರ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತ್ತು. ನರಗುಂದ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿರುವ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಮರಾಠ ಸಾಮ್ರಾಟ ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜರು ಕ್ರಿ.ಶ. 1674ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಳಿಕ ಕ್ರಿ.ಶ. 1785ರಲ್ಲಿ ಈ ಕೋಟೆಯು ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನನ ವಶವಾಯಿತು. ನಂತರ ಕ್ರಿ.ಶ. 1818ರಲ್ಲಿ ಮರಾಠ ಪೇಶ್ವೆಗಳು ನರಗುಂದವನ್ನು ದಾದಾಜಿರಾವ್ ಅಪ್ಪ ಅವರಿಗೆ ನೀಡಿದರು.
18ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನರಗುಂದವನ್ನು ಪುಣೆಯ ಮರಾಠ ಪೇಶ್ವೆಗಳ ಪರವಾಗಿ ಭಾವೆ ರಾಜವಂಶದ ವೆಂಕಟರಾವ್ ಭಾವೆ ಆಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಕ್ರಿ.ಶ. 1778ರಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರಿನ ಅರಸ ಹೈದರ್ ಅಲಿ ನರಗುಂದವನ್ನು ತನ್ನ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡನು. ನಂತರ ಕ್ರಿ.ಶ. 1784ರಲ್ಲಿ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ ನರಗುಂದದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದನು. ಈ ಸಂಘರ್ಷದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮರಾಠರು, ಭಾವೆ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು ಹಾಗೂ ಅವರ ಲೆಕ್ಕಿಗರಾಗಿದ್ದ ಪೇಠೆ ಕುಟುಂಬದವರು ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನನ ಸೈನ್ಯದ ಕೈಯಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಹಿಂಸಾಚಾರಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು. ಅವರನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ ಮೈಸೂರಿನ ಕಾರಾಗೃಹದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಕ್ರಿ.ಶ. 1799ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡ ನಂತರ ಅವರು ನರಗುಂದಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರು.
ಕ್ರಿ.ಶ. 1857ರ ಭಾರತದ ಪ್ರಥಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಮರದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ಬಂಡಾಯ ಭುಗಿಲೆದ್ದಾಗ, ನರಗುಂದದಲ್ಲಿಯೂ ಬಾಬಾಸಾಹೇಬ ಭಾವೆ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಟ ಆರಂಭವಾಯಿತು.
ದಾದಾಜಿರಾವರ ವಂಶಸ್ಥರಾದ ಬಾಬಾಸಾಹೇಬ ಭಾವೆ ಅವರಿಗೆ ಸ್ವಂತ ಸಂತಾನವಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ದತ್ತುಪುತ್ರನನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಮುಂದಾದಾಗ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರ ಅದಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ಇದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ಬಂಡೆದ್ದರು. ಭಾರತದ 1857ರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಮರದಲ್ಲಿ ನರಗುಂದವು ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷರ ದಾಳಿಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿನ ಜನರು ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಎದುರಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕ್ರಿ.ಶ. 1858ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಬಾಬಾಸಾಹೇಬ ಭಾವೆಯವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ, ನರಗುಂದ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಧ್ವಂಸಗೊಳಿಸಿದರು.
ಮಾಹಿತಿ
- ದಾದಾಜಿರಾವ್ ಆಪ್ಪ (ದಾದಾಜಿರಾವ್ ಭಾವೆ ನರ್ಗುಂಡಕರ್) ಅವರು ನರಗುಂದ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪ್ರಮುಖ ದೊರೆ. ಇವರು 1817 ರಿಂದ 1842 ರವರೆಗೆ ನರಗುಂದವನ್ನು ಆಳಿದರು. ಇವರ ಮಗನಾದ ಭಾಸ್ಕರರಾವ್ ಭಾವೆ (ಬಾಬಾಸಾಹೇಬ) ಅವರ ಉತ್ತಮ ಆಡಳಿತದಿಂದಾಗಿ ನರಗುಂದದ ಪ್ರಜೆಗಳು ಇವರನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಗೌರವದಿಂದ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದರು
- ಬಾಬಾಸಾಹೇಬ ನರಗುಂದ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪ್ರಭು (1842-58) ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದ ಕರ್ನಾಟಕದ ಒಬ್ಬ ವೀರ. ಬಾಬಾ ಸಾಹೇಬ ಇವನ ಜನಪ್ರಿಯ ನಾಮ. ಹುಟ್ಟು ಹೆಸರು ಭಾಸ್ಕರರಾವ್ ಭಾವೆ.
ಭೇಟಿ ನೀಡಿ