ಕದಂಬೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ ರಟ್ಟೀಹಳ್ಳಿ

ಕದಂಬೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ರಟ್ಟೀಹಳ್ಳಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಪುರಾತನ ಶಿವ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಕುಮುದ್ವತಿ ನದಿಯ ದಂಡೆಯ ಮೇಲಿರುವ ಈ ದೇವಾಲಯವು ಶಿವನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ. 11ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಯಾಣಿ ಚಾಲುಕ್ಯರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡ ಈ ದೇವಾಲಯವು ಆ ಕಾಲದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಹಾಗೂ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯ ವೈಭವವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ಅದ್ಭುತ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿದೆ.

ರಟ್ಟೀಹಳ್ಳಿ ಕದಂಬೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯದ ದೂರಗಳು

ಬೆಂಗಳೂರು – 326 ಕಿ.ಮೀ
ಹಾವೇರಿ – 58 ಕಿ.ಮೀ
ರಟ್ಟೀಹಳ್ಳಿ – 1 ಕಿ.ಮೀ
ರಾಣೇಬೆನ್ನೂರು ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣ – 30 ಕಿ.ಮೀ
ಹಾವೇರಿ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣ – 60 ಕಿ.ಮೀ

ಇತಿಹಾಸ

ಕದಂಬೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವು ಕ್ರಿ.ಶ. 11ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಸುಂದರ ತ್ರಿಕೂಟಾಚಲ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಕಲ್ಯಾಣಿ ಚಾಲುಕ್ಯರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿರುವ ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ “ಕದಂಬೇಶ್ವರ” ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.

ತಳವಿನ್ಯಾಸದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ದೇವಾಲಯವು ಮೂರು ಗರ್ಭಗೃಹಗಳು, ಅವುಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಮೂರು ಅಂತರಾಳಗಳು, ವಿಶಾಲವಾದ ನವರಂಗ ಹಾಗೂ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಂಬಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾದ ತೆರೆದ ಸಭಾಮಂಟಪವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

ಮುಖ್ಯ ಗರ್ಭಗೃಹದ ಬಾಗಿಲು ಪಂಚಶಾಖಾ ಅಲಂಕಾರದಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಅದರ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ತಲೆಕೆಳಗಿನ ತಾವರೆ ಮೊಗ್ಗಿನ ಆಕಾರದ ಶಿಲ್ಪವಿದೆ. ಲಲಾಟಬಿಂಬದಲ್ಲಿ ಗಜಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಉಬ್ಬುಶಿಲ್ಪವನ್ನು ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಯಾಣಿ ಚಾಲುಕ್ಯ ಶೈಲಿಯ ಪಾಣಿಪೀಠದ ಮೇಲೆ ಶಿವಲಿಂಗ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿತವಾಗಿದೆ. ಅಂತರಾಳದ ಬಾಗಿಲುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪಂಚಶಾಖಾ ಅಲಂಕಾರವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಉಳಿದ ಎರಡು ಗರ್ಭಗೃಹಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಶಿವಲಿಂಗಗಳು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

ನವರಂಗದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ನಾಲ್ಕು ಬೃಹತ್ ಕಂಬಗಳು ಕಲ್ಯಾಣಿ ಚಾಲುಕ್ಯರ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ. ನವರಂಗದ ಪೂರ್ವ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ ಎದುರು ಏಕಶಿಲೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ನಂದಿಯ ಸುಂದರ ವಿಗ್ರಹವಿದೆ.

24 ಕಂಬಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ವಿಶಾಲ ಸಭಾಮಂಟಪವು ಮೂರು ಮುಖಮಂಟಪಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಮೂರು ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನವರಂಗದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಚಾಮರಧಾರಿಣಿಯರು, ಗಣೇಶ, ನಟರಾಜ, ವಿಷ್ಣು ಹಾಗೂ ಮಹಿಷಾಸುರಮರ್ಧಿನಿಯ ಉಬ್ಬುಶಿಲ್ಪಗಳನ್ನು ಸುಂದರವಾಗಿ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ ಇಕ್ಕೆಲಗಳಲ್ಲಿ ದ್ವಾರಪಾಲಕರ ಭವ್ಯ ಶಿಲ್ಪಗಳು ವಿಶೇಷ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿವೆ.

ನವರಂಗದಲ್ಲಿರುವ ದೇವಕೋಷ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಗಣಪತಿ ಮತ್ತು ದುರ್ಗಾ ದೇವಿಯ ಶಿಲ್ಪಗಳಿವೆ. ಮೂರು ಗರ್ಭಗೃಹಗಳ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸುಕನಾಸ ಹಾಗೂ ದ್ರಾವಿಡ ಶೈಲಿಯ ಶಿಖರಗಳಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ನಟರಾಜ, ಆಸೀನ ಶಿವ, ಚತುರ್ಭುಜ ಶಿವ, ಭೈರವ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ದೇವತೆಗಳ ಮನೋಹರ ಕಿರುಶಿಲ್ಪಗಳನ್ನು ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ಕಲ್ಯಾಣಿ ಚಾಲುಕ್ಯರ ಶಿಲ್ಪಕಲೆ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ವೈಭವವನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ.