ಚನ್ನರಾಯನ ದುರ್ಗ ಕೋಟೆ

ಚನ್ನರಾಯನದುರ್ಗ ಕೋಟೆಯು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೊರಟಗೆರೆ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಬೆಟ್ಟದ ಕೋಟೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಮಧುಗಿರಿಯ ಪಾಳೇಗಾರ ವಂಶಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ಗೌಡ ನಿರ್ಮಿಸಿದರೆಂದು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 3,734 ಅಡಿ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಕೋಟೆಯು ತನ್ನ ಬಲಿಷ್ಠ ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹತ್ವ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೌಂದರ್ಯದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿರುವ ಈ ಕೋಟೆಯಿಂದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶದ ವಿಹಂಗಮ ನೋಟವನ್ನು ಆನಂದಿಸಬಹುದು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಇದು ಇತಿಹಾಸಾಸಕ್ತರು, ಚಾರಣಿಗರು ಹಾಗೂ ಪ್ರಕೃತಿ ಪ್ರಿಯರಿಗೆ ನೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾಗಿದೆ.

ಚನ್ನರಾಯನ ದುರ್ಗ ಕೋಟೆಯ ದೂರಗಳು

ಬೆಂಗಳೂರು – 112 ಕಿ.ಮೀ
ತುಮಕೂರು – 40 ಕಿ.ಮೀ
ಕೊರಟಗೆರೆ – 13 ಕಿ.ಮೀ
ಮಧುಗಿರಿ – 10 ಕಿ.ಮೀ
ಗೌರಿಬಿದನೂರು ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣ – 45 ಕಿ.ಮೀ

ಚನ್ನರಾಯನದುರ್ಗವನ್ನು ಮಧುಗಿರಿ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಪಾಳೇಗಾರರಾದ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ಗೌಡ ನಿರ್ಮಿಸಿದರೆಂದು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಏಳು ಸುತ್ತಿನ ಕೋಟೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಅಕಾಲಿಕವಾಗಿ ನಿಧನರಾದ ಪುತ್ರ ಚನ್ನಪ್ಪ ಗೌಡನ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ನಿರ್ಮಿಸಿದರೆಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಐತಿಹ್ಯಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ.

ಕೋಟೆಯೊಳಗೆ ಪುರಾತನ ದೇವಾಲಯಗಳು, ಅರಮನೆಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಕಾಣಬಹುದು. ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಚನ್ನರಾಯನದುರ್ಗವು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಕೋಟೆಯಾಗಿದ್ದು, ಅದರ ಮೇಲಿನ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಅನೇಕ ಯುದ್ಧಗಳು ನಡೆದಿವೆ.

ಕೋಟೆಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಶಾಲವಾದ ನೀರಿನ ಕೊಳ (ದೊಣೆ) ಇದ್ದು, ಇದು ಕೋಟೆಯ ನಿವಾಸಿಗಳ ನೀರಿನ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಜಲಮೂಲವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಕೋಟೆಯು ತನ್ನ ಬಲಿಷ್ಠ ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಹಾಗೂ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೌಂದರ್ಯದಿಂದ ಇಂದಿಗೂ ಇತಿಹಾಸಾಸಕ್ತರು ಮತ್ತು ಚಾರಣಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.

ಇತಿಹಾಸ

ಇಮ್ಮಡಿ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ಗೌಡರಿಗೆ ಮೂವರು ಪುತ್ರರು ಇದ್ದರು. ಮೊದಲ ಪುತ್ರ ತೋಟದೇಂದ್ರ ಅವರು ಅರವೇಕೋಟೆಯ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ವೀರಮರಣ ಹೊಂದಿದರು. ಎರಡನೇ ಪುತ್ರ ಚೆನ್ನಪ್ಪ ಗೌಡರು ಅಕಾಲಿಕವಾಗಿ ನಿಧನರಾದರು. ನಂತರ ಮೂರನೇ ಪುತ್ರ ಸಪ್ಪೇಂದ್ರರು ಆಡಳಿತದ ಹೊಣೆಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು.

ಸಪ್ಪೇಂದ್ರರಿಗೆ ಮೂವರು ಪುತ್ರರು ಇದ್ದರು. ಅವರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಪುತ್ರ ಸಂಗಪ್ಪ ಗೌಡರಿಗೆ ಮಧುಗಿರಿ, ಎರಡನೇ ಪುತ್ರ ಹಿರೇತೋಟಪ್ಪ ಗೌಡರಿಗೆ ಮಿಡಿಗೇಶಿ ಹಾಗೂ ಮೂರನೇ ಪುತ್ರ ಕಾಳಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ಗೌಡರಿಗೆ ಚನ್ನರಾಯನದುರ್ಗ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಡಲಾಯಿತು.

ಮುಂದೆ ಕಾಳಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ಗೌಡರಿಗೆ ರಾಮಪ್ಪ ಗೌಡರು ಮತ್ತು ತಿಮ್ಮಪ್ಪ ಗೌಡರು ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಇದ್ದರು. ಇವರಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಆಡಳಿತದ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ದಾಯಾದಿ ಕಲಹ ಉಂಟಾಯಿತು. ಈ ಕಲಹದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತಿಮ್ಮಪ್ಪ ಗೌಡರು ಅಂದಿನ ಮೈಸೂರು ಮಹಾರಾಜರಾದ ಚಿಕ್ಕದೇವರಾಜ ಒಡೆಯರ ಬಳಿ ಸಹಾಯ ಕೋರಿದರು.

ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸದುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ದಳವಾಯಿ ದೇವರಾಜಯ್ಯ ಅವರು ಮೈಸೂರು ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ಮಹಾನಾಡಿನ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿ ಮಧುಗಿರಿ ಹಾಗೂ ಚನ್ನರಾಯನದುರ್ಗ ಕೋಟೆಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ಹೀಗೆ ದಾಯಾದಿ ಕಲಹದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಮಹಾನಾಡಿನ ಪಾಳೇಗಾರರ ಆಡಳಿತ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡು, ಆ ಪ್ರದೇಶವು ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅಧೀನಕ್ಕೆ ಸೇರಿತು.