ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಕಾಳಿ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜೋಯಿಡಾ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ವಿಶಾಲವಾದ ಅಭಯಾರಣ್ಯವಾಗಿದೆ. 2007ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಈ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶವು ಸುಮಾರು 600 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಕಾಳಿ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶದ ದೂರಗಳು
- ಬೆಂಗಳೂರು – 510 ಕಿ.ಮೀ
- ಕಾರವಾರ – 52 ಕಿ.ಮೀ
- ಜೋಯಿಡಾ – 31 ಕಿ.ಮೀ
- ದಾಂಡೇಲಿ – 54 ಕಿ.ಮೀ
ಕಾಳಿ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಇತಿಹಾಸವು ದಾಂಡೇಲಿ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯದ ಸ್ಥಾಪನೆಯೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಅರಣ್ಯವನ್ನು 1956ರ ಮೇ 10ರಂದು ದಾಂಡೇಲಿ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ ಅಭಯಾರಣ್ಯದ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಅಂಶಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅದು 1987ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2ರಂದು ಜಾರಿಗೆ ಬಂತು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯಾನವನವು 250 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. 2002ರಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮ ಅಧಿಸೂಚನೆ ಹೊರಡಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು 90 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ಗಳಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು.
ಡಿಸೆಂಬರ್ 2015ರಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಕಾಳಿ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ (Kali Tiger Reserve) ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಈ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು ಹಾಗೂ ಒಂದು ಪರಮಾಣು ವಿದ್ಯುತ್ ಕೇಂದ್ರವೂ ಇದೆ.
2007ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಈ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶವು ಸುಮಾರು 600 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ತನ್ನ ಸಮೃದ್ಧ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹುಲಿಗಳು, ಚಿರತೆಗಳು, ಆನೆಗಳು, ಕಾಡೆಮ್ಮೆಗಳು, ವಿವಿಧ ಜಾತಿಯ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ಬಗೆಯ ಚಿಟ್ಟೆಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.
ಕಾಳಿ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಸಾಹಸಮಯ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಬಹುದು. ಜಂಗಲ್ ಸಫಾರಿ, ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿತ ಪ್ರಕೃತಿ ನಡಿಗೆಗಳು ಹಾಗೂ ಪಕ್ಷಿವೀಕ್ಷಣಾ ಪ್ರವಾಸಗಳು ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಪರಿಸರ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಮೂಲಕ ಸಂದರ್ಶಕರು ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಮಹತ್ವ ಹಾಗೂ ಈ ಅಪರೂಪದ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಕುರಿತು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು.
ದಾಂಡೇಲಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕಾಳಿ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ವಾಹನಗಳ ಮೂಲಕ ಜಂಗಲ್ ಸಫಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕಲ್ಪಿಸಿದೆ. ಪ್ರತಿದಿನ ಮೂರು ಸಫಾರಿಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬೆಳಗಿನ ಸಫಾರಿಗಳು (ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 6:00 ಮತ್ತು 8:00 ಗಂಟೆಗೆ) ಹಾಗೂ ಒಂದು ಸಂಜೆ ಸಫಾರಿ (ಸಂಜೆ 4:00 ಗಂಟೆಗೆ) ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
