ದರೋಜಿ ಕರಡಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ

ದರೋಜಿ ಕರಡಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯವು ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿಜಯನಗರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹೊಸಪೇಟೆ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ರಾಮಸಾಗರ ಗ್ರಾಮದಿಂದ ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಂಡೂರು ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ದರೋಜಿ ಗ್ರಾಮದವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿರುವ ವಿಶಾಲವಾದ ಬಂಡೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಬಂಡೆಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪ್ರದೇಶವು ಭಾರತೀಯ ಕರಡಿಗಳ (ಸ್ಲಾತ್ ಕರಡಿಗಳ) ಪ್ರಮುಖ ಆವಾಸಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಏಷ್ಯಾದ ಮೊದಲ ಕರಡಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯವೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.

ದರೋಜಿ ಕರಡಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯದ ದೂರಗಳು

ಬೆಂಗಳೂರು – 33 ಕಿ.ಮೀ
ಹೊಸಪೇಟೆ – 12 ಕಿ.ಮೀ
ಹೊಸಪೇಟೆ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣ – 13 ಕಿ.ಮೀ

ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1994ರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು ಬಿಳಿಕಲ್ಲು ಅರಣ್ಯ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶದ 5,587.30 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ದರೋಜಿ ಕರಡಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಸುಮಾರು 15 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2009ರಲ್ಲಿ ಬುಕ್ಕಸಾಗರ ಅರಣ್ಯ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶದ 2,685.50 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಅಭಯಾರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರಿಂದ ಅಭಯಾರಣ್ಯದ ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣವು 5,587.30 ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ನಿಂದ 8,272.80 ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು.

ಈ ಅಭಯಾರಣ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಾಣಿ ಭಾರತೀಯ ಸ್ಲಾತ್ ಕರಡಿ (Melursus ursinus). ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಲಾತ್ ಕರಡಿಗಳ ಸ್ಥಿರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಿದ್ದು, ಅವು ಅಭಯಾರಣ್ಯದ ಗುಡ್ಡಗಳಲ್ಲಿರುವ ಹಲವಾರು ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ಚಿರತೆಗಳು, ಮಾನಿಟರ್ ಹಲ್ಲಿಗಳು, ಮುಂಗುಸಿಗಳು, ಪ್ಯಾಂಗೊಲಿನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ನಕ್ಷತ್ರ ಆಮೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಬಗೆಯ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳೂ ಇಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.
ಈ ಅಭಯಾರಣ್ಯವು ಪ್ರತಿದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 10:00ರಿಂದ ಸಂಜೆ 6:00ರವರೆಗೆ ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ. ಕರಡಿಕಲ್ಲು ಗುಡ್ಡದ ಎದುರು ಅಭಯಾರಣ್ಯದೊಳಗೆ ಒಂದು ಕಾವಲು ಗೋಪುರವಿದೆ. ಸಂಜೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಬೆಟ್ಟಗಳಿಂದ ಇಳಿದುಬರುವ ಕರಡಿಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಇದು ಅನುಕೂಲಕರ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ.

ದರೋಜಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿನ ಕರಡಿಗಳು – ಒಂದು ಪೌರಾಣಿಕ ನಂಬಿಕೆ

ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಕರಡಿಗಳಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ರಾಮಾಯಣ ಮಹಾಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಜಾಂಬವಂತ ಎಂಬ ಬಲಶಾಲಿ ಪೌರಾಣಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಅವರನ್ನು ಕರಡಿ ರೂಪದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ರಾಮಾಯಣದ ಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಜಾಂಬವಂತನು ಹನುಮಂತನಿಗೆ ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನೆನಪಿಸಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಸಮುದ್ರ ತೀರದಿಂದ ಲಂಕೆಗೆ ಹಾರಲು ಪ್ರೇರಣೆ ನೀಡಿದನು.

ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಜಂಬೂದ್ವೀಪದ ಉಲ್ಲೇಖವೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ‘ಜಂಬೂ’ ಎಂಬ ಪದವು ಜಂಬೂ ಮರ ಅಥವಾ ಅದರ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು (ನೇರಳೆ ಹಣ್ಣು) ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತೀಯರ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ.

ಪ್ರಸ್ತುತ ವಿಜಯನಗರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಂಪಿ ಪ್ರದೇಶವು ಜನಪದ ಕಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಪೌರಾಣಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಂಬವಂತನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸ್ಥಳವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಈ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಹಂಪಿ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಾಗೂ ಪೌರಾಣಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಭಾಗವಾಗಿವೆ.