ಶ್ರೀ ಮೈಲಾರ ಮಲ್ಲಣ್ಣ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಬೀದರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಭಾಲ್ಕಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಖಾನಾಪುರ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ಶಿವನ ಒಂದು ರೂಪವಾದ ಶ್ರೀ ಮಲ್ಲಣ್ಣನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದ್ದು, ಈ ಭಾಗದ ಪ್ರಮುಖ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
ಶ್ರೀ ಮೈಲಾರ ಮಲ್ಲಣ್ಣ ದೇವಸ್ಥಾನ ಖಾನಾಪುರದ ದೂರಗಳು
- ಬೆಂಗಳೂರು – 690 ಕಿ.ಮೀ
- ಬೀದರ್ – 14 ಕಿ.ಮೀ
- ಭಾಲ್ಕಿ – 24 ಕಿ.ಮೀ
- ಬೀದರ್ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣ – 16 ಕಿ.ಮೀ
- ಹುಮ್ನಾಬಾದ್ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣ – 39 ಕಿ.ಮೀ
- ಬೀದರ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ – 17 ಕಿ.ಮೀ
ಇತಿಹಾಸ
ಈ ದೇವಾಲಯದ ಮೂಲವು ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ವರ ಪಡೆದ ರಾಕ್ಷಸರಾದ ಮಲ್ಲಸುರ ಮತ್ತು ಅವನ ತಮ್ಮ ಮಣಿಕಾಸುರರ ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ.
ಮಲ್ಲಸುರ ಮತ್ತು ಮಣಿಕಾಸುರರು ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ವರವನ್ನು ಪಡೆದ ಬಳಿಕ ಭೂಮಿಗೆ ಬಂದು ಋಷಿ-ಮುನಿಗಳಿಗೆ ಕಿರುಕುಳ ನೀಡುತ್ತಾ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅಶಾಂತಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದರು. ಅವರ ಕಾಟದಿಂದ ನೊಂದ ಋಷಿ-ಮುನಿಗಳು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಶರಣಾದಾಗ, ಅವರು ಶಿವನನ್ನು ಆರಾಧಿಸುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಿದರು. ನಂತರ ಋಷಿ-ಮುನಿಗಳು ಶಿವನನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದಾಗ, ಶಿವನು ನಂದಿಯ ಮೇಲೆ ಸವಾರಿ ಮಾಡಿ ಮಾರ್ತಾಂಡ ಭೈರವ (ಖಂಡೋಬ) ಅವತಾರವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಮಲ್ಲಸುರ ಮತ್ತು ಮಣಿಕಾಸುರರೊಂದಿಗೆ ಅವರ ಸೈನ್ಯವನ್ನೂ ಸಂಹರಿಸಿದನು.
ಮರಣದ ಮೊದಲು ಮಲ್ಲಸುರನು ತನ್ನ ತಪ್ಪಿಗೆ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪಪಟ್ಟು, ತನ್ನ ಬಿಳಿ ಕುದುರೆಯನ್ನು ಮಾರ್ತಾಂಡ ಭೈರವ (ಖಂಡೋಬ)ನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದನು. ಅಲ್ಲದೆ, ಶಿವನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದೇವಾಲಯದಲ್ಲೂ ತನ್ನ ಸ್ಮರಣೆಯಿರಬೇಕು ಎಂದು ಬೇಡಿಕೊಂಡನು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಶ್ರೀ ಶಿವ ಮೈಲಾರಿ ಮಲ್ಲಣ್ಣ (ಖಂಡೋಬ) ದೇವಾಲಯ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಂಶೋಧಕಿ ಗ್ರೇಸ್ ಹ್ಯಾರಿಸ್ ಅವರ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ, ಮೈಲಾರ ಮಲ್ಲಣ್ಣ ದೇವಸ್ಥಾನವು ದಕ್ಷಿಣ ಡೆಕ್ಕನ್ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಸುಂದರ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಈ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯನ್ನು “ಏಕೀಕೃತ ಶೈಲಿ” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಶೈಲಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದರೆ ಎತ್ತರದ ಗೋಪುರಗಳು, ಭವ್ಯ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರಗಳು, ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಭಾಗಗಳು ಹಾಗೂ ಸಂಕೀರ್ಣ ಗೋಡೆಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ. ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥ ಕುಂಡ, ತೆಪ್ಪದ ಕುಂಡ ಮತ್ತು ಅಮೃತ ಕುಂಡ ಎಂಬ ಮೂರು ಪವಿತ್ರ ಕಲ್ಯಾಣಿಗಳು (ಕೊಳ್ಳಗಳು) ಇದ್ದು, ಅವು ದೇವಾಲಯದ ಪಾವಿತ್ರ್ಯ ಹಾಗೂ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ.
ಭೇಟಿ ನೀಡಿ