ತಾರಕೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ

ತಾರಕೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಾನಗಲ್ಲ (ಹಾನಗಲ್) ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿರುವ, ಭಗವಾನ್ ಶಿವನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಪುರಾತನ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಕ್ರಿ.ಶ. 12ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಚಾಲುಕ್ಯರು ಹೊಯ್ಸಳ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯ ಪ್ರಭಾವದೊಂದಿಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ದೇವಾಲಯದ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ನಂದಿ ಮತ್ತು ಗಣೇಶನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ದೇವಾಲಯಗಳೂ ಇವೆ.

ತಾರಕೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯದ ದೂರಗಳು

ಬೆಂಗಳೂರು – 370 ಕಿ.ಮೀ
ಹಾವೇರಿ – 37 ಕಿ.ಮೀ
ಹಾನಗಲ್ – 2 ಕಿ.ಮೀ
ಹಾವೇರಿ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣ – 38 ಕಿ.ಮೀ

ಈ ದೇವಾಲಯವು ಪ್ರತಿದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 7:00 ರಿಂದ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ 12:00 ರವರೆಗೆ ಹಾಗೂ ಸಂಜೆ 5:00 ರಿಂದ ರಾತ್ರಿ 8:00 ರವರೆಗೆ ಭಕ್ತರ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ.

ಕಲ್ಯಾಣ ಚಾಲುಕ್ಯರು 12ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸಿದ್ದು, ಇಟ್ಟಗಿ, ಗದಗ, ಲಕ್ಕುಂಡಿ ಹಾಗೂ ಹಾನಗಲ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಭವ್ಯ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ದೇವಾಲಯದ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಲಾದ ಮೂರು ಸ್ಮಾರಕ ಕಲ್ಲುಗಳಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 12ನೇ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ವೀರಗಲ್ಲುಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿವೆ. ಈ ವೀರಗಲ್ಲುಗಳಲ್ಲಿ ಆ ಕಾಲದ ಯುದ್ಧ ಆಯುಧಗಳು ಮತ್ತು ವೀರರ ಸಾಹಸಗಳನ್ನು ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ಹೊಯ್ಸಳ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯ ಪ್ರಭಾವ ಹೊಂದಿರುವ ಕಲ್ಯಾಣ ಚಾಲುಕ್ಯ ಶೈಲಿಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ತಾರಕೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವೂ ಒಂದಾಗಿದೆ.

ಮುಖ್ಯ ದೇವಾಲಯದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ನಂದಿ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ನಂದಿಯ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಹನ್ನೆರಡು ಕಂಬಗಳಿಂದ ಆಧಾರಿತ ಸಭಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಭಾಂಗಣದೊಳಗಿನ ಲೇತ್-ತಿರುಗಿದ ಅಷ್ಟಭುಜಾಕಾರದ ಹೊಳಪು ಕಂಬಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾಗಿ ಕೆತ್ತಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಎರಡು ಸಭಾಂಗಣಗಳ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಗಳು ಮೆಟ್ಟಿಲು ಮತ್ತು ಪಿರಮಿಡ್ ಆಕಾರದ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ದೇವಾಲಯದ ಹೊರಗೋಡೆಗಳು ಸಣ್ಣ ದೇವಾಲಯಗಳು ಹಾಗೂ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಶಿಲ್ಪಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

ಮುಖ್ಯ ವಿಗ್ರಹದ ಎದುರು ಅಷ್ಟಭುಜಾಕಾರದ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ “ಹಾನಗಲ್ ಕಮಲ” (Hangal Lotus) ಈ ದೇವಾಲಯದ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ. ಸುಮಾರು 30 ಅಡಿ ವ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಭವ್ಯ ಕಮಲಾಕಾರದ ಕೆತ್ತನೆಯು ಸುಮಾರು 20 ಅಡಿ ವ್ಯಾಸದ ಏಕಶಿಲೆಯ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದ್ದು, ಎಂಟು ಬಲಿಷ್ಠ ಕಂಬಗಳಿಂದ ಆಧಾರಿತವಾಗಿದೆ.

ಈ ಎಂಟು ಕಂಬಗಳ ಸುತ್ತಲೂ ಎಂಟು ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಅಷ್ಟದಿಕ್ಪಾಲಕರ ಶಿಲ್ಪಗಳನ್ನು ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ಈ ಶಿಲ್ಪಗಳಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಷಯಗಳು, ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಗಳು ಹಾಗೂ ಯುದ್ಧದ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಗಣೇಶನ ದೇವಾಲಯವು ಮುಖ್ಯ ದೇವಾಲಯದ ಈಶಾನ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ಚೌಕಾಕಾರದ ತೆರೆದ ಸಭಾಮಂಟಪದೊಂದಿಗೆ ನಾಗರ ಶೈಲಿಯ ಗರ್ಭಗುಡಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದರ ಗೋಪುರವು ಉತ್ತರ ಭಾರತೀಯ ನಾಗರ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿದ್ದು, ಅನೇಕ ಸಣ್ಣ ಗೋಪುರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಸಭಾಮಂಟಪದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತನೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪರಪೆಟ್ (ಛಾವಣಿಯ ಅಂಚು) ದೇವಾಲಯದ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ.