ಮುಕ್ತೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ರಾಣೇಬೆನ್ನೂರು ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಚೌಡಯ್ಯದಾನಾಪುರ ಎಂಬ ಸಣ್ಣ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಪುರಾತನ ಶಿವ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯ ದಂಡೆಯ ಮೇಲಿರುವ ಈ ದೇವಾಲಯವು ಸ್ವಯಂಭೂ (ಉದ್ಭವ) ಶಿವಲಿಂಗವಾದ ಮುಕ್ತೇಶ್ವರನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ. ಚಾಲುಕ್ಯರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿರುವ ಈ ದೇವಾಲಯವು ಕಲ್ಯಾಣಿ ಚಾಲುಕ್ಯರು ಹಾಗೂ ದೇವಗಿರಿಯ ಯಾದವರ (ಸೇವುಣ ಅಥವಾ ಸೆಯುನ ವಂಶ) ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಉತ್ತುಂಗ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿದೆ.
ಚೌಡಯ್ಯದಾನಪುರ ಮುಕ್ತೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದ ದೂರಗಳು
- ಬೆಂಗಳೂರು – 327 ಕಿ.ಮೀ
- ಹಾವೇರಿ – 36 ಕಿ.ಮೀ
- ರಾಣೇಬೆನ್ನೂರು – 25 ಕಿ.ಮೀ
- ದೇವರಗುಡ್ಡ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣ – 21 ಕಿ.ಮೀ
- ರಾಣೇಬೆನ್ನೂರು ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣ – 25 ಕಿ.ಮೀ
ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯು ವಿವಿಧ ದೇವರು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತ ನೂರಾರು ಪುರಾತನ ದೇವಾಲಯಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯಗಳು ದ್ರಾವಿಡ, ಚಾಲುಕ್ಯ, ಹೊಯ್ಸಳ ಹಾಗೂ ವಿಜಯನಗರ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ರಾಜವಂಶಗಳ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಚೌಡಯ್ಯದಾನಾಪುರದ ಮುಕ್ತೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಜಕ್ಕಣಾಚಾರಿ ಶೈಲಿಯ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ಅಪರೂಪದ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
ಮುಕ್ತೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಧರ್ಮ, ಕಲೆ ಹಾಗೂ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಸಮ್ಮಿಲನವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿದೆ. 12ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಹಾನ್ ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಕ ಬಸವೇಶ್ವರರು ಚೌಡಯ್ಯದಾನಾಪುರ ಗ್ರಾಮವನ್ನು ತಮ್ಮ ಅನುಯಾಯಿಯಾದ ಅಂಬಿಗರ ಚೌಡಯ್ಯನಿಗೆ ದಾನವಾಗಿ ನೀಡಿದರೆಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಪರಂಪರೆ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಗ್ರಾಮದ ಪ್ರಾಚೀನ ಹೆಸರು “ಶಿವಪುರ” ಆಗಿದ್ದು, ನಂತರ ಅಂಬಿಗರ ಚೌಡಯ್ಯನ ಹೆಸರಿನಿಂದ “ಚೌಡಯ್ಯದಾನಾಪುರ” ಅಥವಾ “ಚೌದಾನಾಪುರ” ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಯಿತು.
ಚೌಡಯ್ಯದಾನಾಪುರದಲ್ಲಿರುವ ಮುಕ್ತೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಇತಿಹಾಸವು ಇಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿರುವ ಏಳು ಕನ್ನಡ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಫಲಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಶಾಸನಗಳನ್ನು ಬೃಹತ್ ಕಲ್ಲುಗಳ ಮೇಲೆ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದ್ದು, ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತಗಾರರಾದ ಗುಟ್ಟಾಳ ರಾಜರು ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ದತ್ತಿ ಹಾಗೂ ಅನುದಾನಗಳ ಕುರಿತು ಮಹತ್ವದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ.
ಕೆಲವು ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮುಖಂಡರ ಉಲ್ಲೇಖಗಳೂ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಮುಕ್ತಜಿಯಾರ್, ಲಕುಲೀಶ ಶೈವ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಸಂತರು ಹಾಗೂ ವೀರಶೈವ ಪರಂಪರೆಯ ಶಿವದೇವರು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸವಿದ್ದು, ದೀರ್ಘಕಾಲ ತಪಸ್ಸು ಹಾಗೂ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದರೆಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಅವರ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಶೈವ ಧರ್ಮ, ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಮಹತ್ವದ ಕೊಡುಗೆ ದೊರೆತಿದೆ.
ಭೇಟಿ ನೀಡಿ