ಮುಕ್ತೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ರಾಣೆಬೆನ್ನೂರು ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಚೌಡಯ್ಯ ದಾನಾಪುರ ಎಂಬ ಸಣ್ಣ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಇದೆ. ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯ ದಂಡೆಯ ಮೇಲಿರುವ ಈ ದೇವಾಲಯವು ಮುಕ್ತೇಶ್ವರ ಎಂಬ ಉದ್ಭವ ಶಿವಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ.
ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಚಾಲುಕ್ಯರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದ್ದು, ಕಲ್ಯಾಣಿ ಚಾಲುಕ್ಯರು ಹಾಗೂ ದೇವಗಿರಿಯ ಯಾದವರ (ಸೇವುಣ/ಸೆಯುನ ವಂಶ) ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಉತ್ತುಂಗಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿದೆ.
ಚೌಡಯ್ಯದಾನಪುರ ಮುಕ್ತೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದ ದೂರಗಳು
- ಬೆಂಗಳೂರು – 327 ಕಿ.ಮೀ
- ಹಾವೇರಿ – 36 ಕಿ.ಮೀ
- ರಾಣೆಬೆನ್ನೂರು – 25 ಕಿ.ಮೀ
- ದೇವರಗುಡ್ಡ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣ – 21 ಕಿ.ಮೀ
- ರಾಣೆಬೆನ್ನೂರು ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣ – 25 ಕಿ.ಮೀ
ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯು ವಿವಿಧ ದೇವರು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತ ನೂರಾರು ದೇವಾಲಯಗಳಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯಗಳು ದ್ರಾವಿಡ, ಹೊಯ್ಸಳ, ಚಾಲುಕ್ಯ ಮತ್ತು ವಿಜಯನಗರ ಶೈಲಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ರಾಜವಂಶಗಳ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಜಕ್ಕಣಾಚಾರಿ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಅಪರೂಪದ ಕೋಟೆ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ.
ಮುಕ್ತೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಧರ್ಮ, ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಸಮ್ಮಿಲನವಾಗಿದ್ದು, ನಾಗರಿಕತೆಯ ವೈಭವವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. 12ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಹಾನ್ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುಧಾರಕ ಬಸವೇಶ್ವರರು ಚೌಡಯ್ಯ ದಾನಾಪುರ ಗ್ರಾಮವನ್ನು ಅಂಬಿಗರ ಚೌಡಯ್ಯನಿಗೆ ದಾನ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಗ್ರಾಮದ ಹಳೆಯ ಹೆಸರು “ಶಿವಪುರ”ವಾಗಿದ್ದು, ನಂತರ ಚೌಡಯ್ಯನ ಹೆಸರಿನಿಂದ “ಚೌಡಯ್ಯ ದಾನಾಪುರ” ಅಥವಾ “ಚೌದಾನಾಪುರ” ಎಂಬ ಹೆಸರು ಪಡೆದಿದೆ.
ಚೌಡಯ್ಯ ದಾನಾಪುರದಲ್ಲಿರುವ ಮುಕ್ತೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಇತಿಹಾಸವು ಇಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಏಳು ಕನ್ನಡ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಫಲಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಶಾಸನಗಳು ದೊಡ್ಡ ಕಲ್ಲುಗಳ ಮೇಲೆ ಕೆತ್ತಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತಗಾರರಾದ ಗುಟ್ಟಾಳ ರಾಜರು ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ದೇಣಿಗೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತವೆ.
ಕೆಲವು ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಾಯಕರ ಉಲ್ಲೇಖಗಳೂ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಮುಕ್ತಜಿಯಾರ್, ಲಕುಲಶೈವ ಸಂತರು ಹಾಗೂ ವಿರಶೈವ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಶಿವದೇವರು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿ, ದೀರ್ಘಕಾಲ ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದರೆಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಇವರು ಶೈವ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದರು.
ಭೇಟಿ ನೀಡಿ