ವಿಘ್ನಸಂತೆ ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸಿಂಹ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಿಪಟೂರು ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ವಿಘ್ನಸಂತೆ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿರುವ 13ನೇ ಶತಮಾನದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವಿಷ್ಣು ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಈ ತ್ರಿಕೂಟ (ಮೂರು ಗರ್ಭಗೃಹಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ) ದೇವಾಲಯವು ವೇಣುಗೋಪಾಲ, ನರಸಿಂಹ ಹಾಗೂ ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ.
ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಕ್ರಿ.ಶ. 1286ರಲ್ಲಿ ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜ ನರಸಿಂಹ III ಅವರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಪ್ಪಯ್ಯ, ಗೋಪಾಲ ಮತ್ತು ಮಾಧವ ಎಂಬ ಮೂವರು ಸಹೋದರರು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಹೊಯ್ಸಳರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ಈ ದೇವಾಲಯವು ತನ್ನ ಶಿಲ್ಪಕಲೆ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹತ್ವಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.
ವಿಘ್ನಸಂತೆಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸಿಂಹ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ದೂರಗಳು
- ಬೆಂಗಳೂರು – 137 ಕಿ.ಮೀ
- ತುಮಕೂರು – 81 ಕಿ.ಮೀ
- ತಿಪಟೂರು – 19 ಕಿ.ಮೀ
- ಕರಡಿ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣ – 17 ಕಿ.ಮೀ
- ತಿಪಟೂರು ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣ – 18 ಕಿ.ಮೀ
ಈ ದೇವಾಲಯದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವು ಉತ್ತರಾಭಿಮುಖವಾಗಿದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಗರ್ಭಗೃಹದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಗೋಪುರ (ಶಿಖರ)ವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮುಖ್ಯ ಮಹಾಮಂಟಪದ ಛಾವಣಿಯಲ್ಲಿ ಬಾಳೆಹೂವಿನ ಆಕೃತಿಯನ್ನು ಹೋಲುವ ಭವ್ಯವಾದ ಕೆತ್ತನೆಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಛಾವಣಿಯ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ದೇವತೆಗಳ ಎಂಟು ಸುಂದರ ಶಿಲ್ಪ ಕೆತ್ತನೆಗಳನ್ನೂ ಕಾಣಬಹುದು.
ನವರಂಗ ಮಂಟಪವು ಮುಖಮಂಟಪದ ಮೂಲಕ ಕೇಂದ್ರ ಗರ್ಭಗೃಹಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ. ಉಳಿದ ಎರಡು ಗರ್ಭಗೃಹಗಳಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮುಖಮಂಟಪಗಳಿಲ್ಲ; ಅವು ನೇರವಾಗಿ ಮುಚ್ಚಿದ ಸಭಾಂಗಣಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿವೆ. ಪೂರ್ವದ ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿ ವೇಣುಗೋಪಾಲನ ಮೂರ್ತಿ ಹಾಗೂ ಪಶ್ಚಿಮದ ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿರುವ ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣನ ವಿಗ್ರಹಗಳಿವೆ. ಒಳಗಿನ ಮತ್ತು ಹೊರಗಿನ ತೆರೆದ ಮಂಟಪಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕರ ಶೈಲಿಯ ಕಂಬಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಈ ಕಂಬಗಳು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಕಲ್ಲಿನ ಅಲಂಕಾರಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದ್ದು, ಇವುಗಳನ್ನು ಕೆಲವರು “ಬೆಳ್ಳಿ ಆಭರಣ ಶೈಲಿ” ಎಂದು ಧಾಕಿ ಅವರು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ದೇವಾಲಯದ ಮಂಟಪ ಹಾಗೂ ಮೂರು ಗರ್ಭಗೃಹಗಳು ಚೌಕಾಕಾರದ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವೇಸರ ವಿಮಾನವು ತಿರುಗಿದ ಚೌಕಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದ ನಕ್ಷತ್ರಾಕಾರದ ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ವಿನ್ಯಾಸವು ಅಲಂಕಾರಿಕ ಒಳಹೊಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಹೊರಚಾಚುಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಮೂಲಕ ದೇವಾಲಯದ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.
ಕೇಂದ್ರ ಗರ್ಭಗೃಹದ ಮುಖಮಂಟಪದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸುಕನಾಸಿ ಎಂಬ ಹೊರಚಾಚಿದ ರಚನೆಯಿದ್ದು, ಇದು ಮುಖ್ಯ ಗೋಪುರದ ಮುಂಭಾಗದ ಸಣ್ಣ ರೂಪದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಈ ಸುಕನಾಸಿಯಲ್ಲಿ ಗರುಡನ ಕೆತ್ತನೆಯು ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಉಳಿದ ಎರಡು ಗರ್ಭಗೃಹಗಳ ಹೊರಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ “ಸುಂದರವಾಗಿ ಕೆತ್ತಿದ ಕಿರೀಟ” ಹಾಗೂ **“ಅತ್ಯಂತ ಸೊಗಸಾದ ಮುಂಡಮಾಲೆ”**ಗಳಂತಹ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಶಿಲ್ಪಗಳನ್ನು ಧಾಕಿ ಅವರು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಭೇಟಿ ನೀಡಿ