ಹಜರತ್ ಖಲೀಲ್ ಉಲ್ಲಾ ಅವರ ಚೌಕಂಡಿಯು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಬೀದರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬೀದರ್ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಮಾರಕಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ಬಹಮನಿ ಸುಲ್ತಾನ್ ಅಹ್ಮದ್ ಷಾ ಅವರ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿದ್ದ ಸೂಫಿ ಸಂತ ಹಜರತ್ ಖಲೀಲ್ ಉಲ್ಲಾ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಸಮಾಧಿಯಾಗಿದೆ.
ಹಜರತ್ ಖಲೀಲ್ ಉಲ್ಲಾ ಚೌಕಂಡಿಯ ದೂರಗಳು
- ಬೆಂಗಳೂರು – 672 ಕಿ.ಮೀ
- ಬೀದರ್ – 8 ಕಿ.ಮೀ
- ಬೀದರ್ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣ – 6 ಕಿ.ಮೀ
- ಬೀದರ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ – 9 ಕಿ.ಮೀ
ಈ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ‘ಚೌಖಂಡಿ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಜರತ್ ಖಲೀಲ್ ಉಲ್ಲಾಹ ಅವರು ಶಾಹ್ ನಿಮತ್ ಉಲ್ಲಾಹ ಕಿರ್ಮಾನಿ ಅವರ ಪುತ್ರರಾಗಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ತಂದೆಯ ನಿಧನದ ನಂತರ ಅವರು ಕ್ರಿ.ಶ. 1431ರಲ್ಲಿ ಬೀದರ್ಗೆ ಬಂದರು. ಈ ಸಮಾಧಿಯ ಮುಖ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಗೋರಿಗಳಿದ್ದು, ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಹಜರತ್ ಖಲೀಲ್ ಉಲ್ಲಾಹ ಅವರ ವಂಶಸ್ಥರು ಹಾಗೂ ಅನುಯಾಯಿಗಳ ಗೋರಿಗಳೂ ಇವೆ.
ಈ ಸಮಾಧಿ ರಚನೆಯು ಎರಡು ಅಂತಸ್ತಿನ ಅಷ್ಟಭುಜಾಕಾರದ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದರ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ನಿಂತಿರುವ ಚೌಕಾಕಾರದ ಗುಮ್ಮಟದ ಸಮಾಧಿ ಕೊಠಡಿ ಇದೆ. ಈ ಕೊಠಡಿಗೆ ಮೊನಚಾದ ಕಮಾನುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವಿಶಾಲ ದ್ವಾರದ ಮೂಲಕ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದು. ಕಲಾ ಹಾಗೂ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುವ ಈ ಚೌಕಂಡಿಯು ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಾಗೂ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
ಈ ಸಮಾಧಿಯು ಅಸ್ತೂರಿನಲ್ಲಿರುವ ಬಹಮನಿ ಸುಲ್ತಾನ ಅಲ್ಲಾವುದ್ದೀನ್ ಷಾ ಅವರ ಸಮಾಧಿಯ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಈ ಎರಡೂ ಸಮಾಧಿಗಳು ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಅಲಂಕರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಅಲ್ಲಾವುದ್ದೀನ್ ಷಾ ಅವರ ಸಮಾಧಿಯು ಚೌಕಾಕಾರದ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಚೌಖಂಡಿಯು ಅಷ್ಟಕೋನಾಕಾರದ ಎರಡು ಅಂತಸ್ತಿನ ರಚನೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಸಮಾಧಿಯ ಗೋಡೆಗಳು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಪೂರ್ಣ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಟೈಲ್ಸ್ಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ಕೆಲವು ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.
ಕಮಾನುಗಳ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ‘ಸ್ಟಿಲ್ಟ್’ (ಮೇಲ್ಚೂಟು)ಗಳು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಶೈಲಿಯ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಸಮಾಧಿಯು ಕಲಾತ್ಮಕ ಸ್ಟೂಕೊ (Stucco) ಶಿಲ್ಪಕಲೆ ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ಕ್ಯಾಲಿಗ್ರಫಿ (ಅಕ್ಷರಲಿಪಿ) ಶೈಲಿಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
ಈ ಸಮಾಧಿಯು ತನ್ನ ಎತ್ತರದ ನಿರ್ಮಾಣ ಹಾಗೂ ಮನಮೋಹಕ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿರುವ ಅನೇಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳಿಂದಾಗಿ, ಇದು ಬಹಮನಿ ಕಾಲದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸುಂದರ ಕಮಾನುಗಳು, ವಿಶಿಷ್ಟ ಕೆತ್ತನೆಗಳು, ವಿವಿಧ ಶೈಲಿಯ ಕ್ಯಾಲಿಗ್ರಫಿ (ಅಕ್ಷರಲಿಪಿ) ಹಾಗೂ ಚೀನೀ ಮಣ್ಣಿನ ಟೈಲ್ಸ್ಗಳ ಬಳಕೆಯು ಬಹಮನಿಯರ ವಾಸ್ತುಕಲೆಯ ವೈಭವವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.
ಭೇಟಿ ನೀಡಿ