ಶ್ರೀ ಮೈಲಾರ ಮಲ್ಲಣ್ಣ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಬೀದರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಭಾಲ್ಕಿ ತಾಲೂಕಿನ ಖಾನಾಪುರ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ಶಿವನ ರೂಪವಾದ ಮಲ್ಲಣ್ಣನಿಗೆ ಅರ್ಪಿತವಾದ ಪ್ರಮುಖ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ.
ಈ ದೇವಾಲಯವು ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ 745 ಕಿ.ಮೀ (NH50 ಮೂಲಕ), 698 ಕಿ.ಮೀ (NH44 – ಹೈದರಾಬಾದ್ ಮೂಲಕ), ಬೀದರ್ನಿಂದ 17 ಕಿ.ಮೀ ಹಾಗೂ ಭಾಲ್ಕಿಯಿಂದ 23 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.
ಇತಿಹಾಸ
ಈ ದೇವಾಲಯದ ಮೂಲವು ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ವರವನ್ನು ಪಡೆದ ರಾಕ್ಷಸ ಮಲ್ಲಸುರ ಮತ್ತು ಅವನ ತಮ್ಮ ರಾಕ್ಷಸ ಮಣಿಕಾಸುರರ ಕಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ.
ಮಲ್ಲ ಮತ್ತು ಮಣಿ ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸರು ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ವರವನ್ನು ಪಡೆದ ನಂತರ ಭೂಮಿಗೆ ಬಂದು, ಋಷಿ-ಮುನಿಗಳಿಗೆ ಕಿರುಕುಳ ನೀಡುತ್ತಾ ಅವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ನೊಂದ ಋಷಿ-ಮುನಿಗಳು ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮೊರೆ ಹೋದಾಗ, ಅವರು ಶಿವನನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಲು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು. ಋಷಿ-ಮುನಿಗಳು ಶಿವನ ಶರಣಾಗತಿ ಪಡೆದಾಗ, ಶಿವನು ನಂದಿಯ ಮೇಲೆ ಸವಾರಿ ಮಾಡಿ ಮಾರ್ತಾಂಡ ಭೈರವ (ಖಂಡೋಬ)ನ ಅವತಾರವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಮಲ್ಲ ಮತ್ತು ಮಣಿಯ ರಾಕ್ಷಸ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದರು.
ಮಲ್ಲಸುರನು ತಾನು ಮಾಡಿದ ತಪ್ಪಿಗಾಗಿ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪಪಟ್ಟು ತನ್ನ ಬಿಳಿ ಕುದುರೆಯನ್ನು ಮಾರ್ತಾಂಡ ಭೈರವ (ಖಂಡೋಬ)ನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದನು ಹಾಗೂ ಶಿವನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದೇವಾಲಯದಲ್ಲೂ ತನ್ನ ಸ್ಮರಣೆಯಿರಲಿ ಎಂದು ಬೇಡಿಕೊಂಡನು. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಶ್ರೀ ಶಿವ ಮೈಲಾರಿ ಮಲ್ಲಣ್ಣ (ಖಂಡೋಬ) ದೇವಾಲಯ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಗ್ರೇಸ್ ಹ್ಯಾರಿಸ್ ಅವರು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ವಯಂ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳ ಕುರಿತು ಮಾಡಿದ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ, ಮೈಲಾರ ಮಲ್ಲಣ್ಣ ದೇವಸ್ಥಾನದ ದಕ್ಷಿಣ ಡೆಕ್ಕನ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಈ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ “ಏಕೀಕೃತ ಶೈಲಿ” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಗೋಪುರಗಳು, ಬೃಹತ್ ಗೋಪುರದ ದ್ವಾರಗಳೊಳಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಅಚ್ಚುಗಳು, ಇಟ್ಟಿಗೆ ನಿರ್ಮಿತ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಗೋಡೆಯ ಸಂಕೀರ್ಣ ರಚನೆಗಳು ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥ ಕುಂಡ, ತೆಪ್ಪದ ಕುಂಡ ಮತ್ತು ಅಮೃತ ಕುಂಡ ಎಂಬ ಮೂರು ಕಲ್ಯಾಣಿಗಳು (ಕೊಳ್ಳಗಳು) ಇದ್ದು, ಅವುಗಳು ದೇವಾಲಯದ ಪಾವಿತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕತೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ.
ಭೇಟಿ ನೀಡಿ