ಸೋಮೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ ಡಂಬಳ

ಶ್ರೀ ಸೋಮೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯವು ಭಗವಾನ್ ಶಿವನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಚಾಲುಕ್ಯರು ಕ್ರಿ.ಶ. 1080ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಇದು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಗದಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗದಗ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಡಂಬಳದಲ್ಲಿ ಇರುವ 11ನೇ ಶತಮಾನದ ಪಶ್ಚಿಮ ಚಾಲುಕ್ಯರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಒಂದು ಅದ್ಭುತ ಕೃತಿ ಆಗಿದೆ.

ದೇವಾಲಯವು ಡಂಬಳ ಗ್ರಾಮದ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿದ್ದು, ಚಾಲುಕ್ಯರ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಾಗೂ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಪರಂಪರೆಯ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿದ್ದು, ಶತಮಾನಗಳ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಸೋಮೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ ಡಂಬಳದ ದೂರಗಳು

ಬೆಂಗಳೂರು – 367 ಕಿ.ಮೀ
ಗದಗ – 21 ಕಿ.ಮೀ
ಡಂಬಳ – 700 ಮೀ
ಗದಗ ಬೈಪಾಸ್ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣ – 25 ಕಿ.ಮೀ

ಈ ದೇವಾಲಯವು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 08:00 ರಿಂದ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ 12:00 ರವರೆಗೆ ಹಾಗೂ ಸಂಜೆ 05:00 ರಿಂದ ರಾತ್ರಿ 08:30 ರವರೆಗೆ ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ.

ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಧರ್ಮೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಡಂಬಳದ ದೊಡ್ಡಬಸಪ್ಪ ದೇವಾಲಯದ ಹತ್ತಿರವಿದ್ದು, ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪುರಾತನ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ಚಾಲುಕ್ಯರ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ವಿಶಾಲವಾದ ಕಂಬಗಳ ಸಭಾಮಂಟಪವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯಮಂಟಪದ ವೇದಿಕೆ ಇದ್ದು, ಅದು ಸಭಾಮಂಟಪ ಮತ್ತು ಗರ್ಭಗುಡಿಯನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ.

ಸೋಮೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯದ ಬಾಹ್ಯ ನೋಟವು ಸರಳವಾಗಿದ್ದರೂ, ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಗೋಡೆಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬಲವಾದ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಕಂಬಗಳು ಮತ್ತು ಗೋಡೆಗಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಶಿಲ್ಪಕಲೆ ಇದರ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ದೇವಾಲಯವು ಪೂರ್ವ–ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಸಭಾಮಂಟಪದ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯನ್ನು ಮಳೆನೀರು ಸುಲಭವಾಗಿ ಹೊರಹರಿಯುವಂತೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದರಿಂದ ಒಳಸೋರಿಕೆ ತಪ್ಪುತ್ತದೆ.

ದೇವಾಲಯವು ಸರಳವಾದ ಹೊರಗೋಡೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಾಕಾರದ ರಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಮೂರು ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಸಭಾಮಂಟಪದಲ್ಲಿರುವ ಕಂಬಗಳ ಶಿಲ್ಪಕಲೆ ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿದ್ದು, ಸುಖಾನಾಸಿ ವೇದಿಕೆಗೆ ಜೋಡಿಸಲಾದ ಹೊರಗಿನ ಕಂಬಗಳು ಅರ್ಧಕಂಬಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ಭವ್ಯ ದೇವಾಲಯದ ಸಭಾಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯಮಂಟಪದ ನಾಲ್ಕು ಕಂಬಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಒಟ್ಟು ಸುಮಾರು ಮೂವತ್ತು ಕಂಬಗಳಿವೆ. ಈ ಕಂಬಗಳು ಮತ್ತು ಗೋಡೆಗಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕೆತ್ತನೆಗಳು ದೇವಾಲಯದ ಕಲಾತ್ಮಕತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. ದೇವಾಲಯದ ಪ್ರಮುಖ ದೇವತೆ ಶಿವನ ರೂಪವಾದ ಸೋಮೇಶ್ವರ.

ಇದು ತೆರೆದ ರಂಗಮಂಟಪವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ 11ನೇ ಶತಮಾನದ ಶ್ರೀಕರ ಮತ್ತು ಭದ್ರಕ ಶೈಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಿಸಲಾದ ಕಂಬಗಳು ವಿಶೇಷ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿವೆ. ದೇವಾಲಯವು ಹೊರಗೆ ಸರಳವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿದರೂ, ಅದರ ನಿಜವಾದ ಭವ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಸೌಂದರ್ಯ ಅದರ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಕಾಲದ ಪ್ರಭಾವಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿ ಇಂದಿಗೂ ಉಳಿದಿರುವ ಶಿಲ್ಪಕಲಾ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿದೆ.