ಹಳೇಬೀಡು ಕೇದಾರೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬೇಲೂರು ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಹಳೇಬೀಡಿನಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಪುರಾತನ ಹೊಯ್ಸಳ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹೊಯ್ಸಳೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯದಿಂದ ಕೇವಲ 1 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜ ಎರಡನೇ ವೀರ ಬಲ್ಲಾಳ ಹಾಗೂ ಅವರ ರಾಣಿ ಕೇತಲಾ ದೇವಿಯವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಇಲ್ಲಿ ಶಿವನು ಆರಾಧ್ಯ ದೇವರಾಗಿದ್ದಾನೆ.
ಹಳೇಬೀಡು ಕೇದಾರೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದ ದೂರಗಳು
- ಬೆಂಗಳೂರು – 212 ಕಿ.ಮೀ
- ಹಾಸನ – 32 ಕಿ.ಮೀ
- ಬೇಲೂರು – 18 ಕಿ.ಮೀ
- ಹಾಸನ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣ – 33 ಕಿ.ಮೀ
ಇತಿಹಾಸ
ಕ್ರಿ.ಶ. 1219ರ ಸುಮಾರಿಗೆ, ಹೊಯ್ಸಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜ ವೀರ ಬಲ್ಲಾಳ II ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ತನ್ನ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿಯ ಉತ್ತುಂಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ದೇವಾಲಯದ ನಿರ್ಮಾಣವು ವೀರ ಬಲ್ಲಾಳ II ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿ, ನಂತರ ರಾಣಿ ಕೇತಲಾ ದೇವಿಯವರಿಂದ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. ತನ್ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನೆರೆಹೊರೆಯಾದ ಹೊಯ್ಸಳೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯದಂತೆ, ಕೇದಾರೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವೂ ಶಿವನ ಆರಾಧನೆಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದ್ದು, ಹೊಯ್ಸಳ ಅರಸರ ಭವ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.
ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ
ಕೇದಾರೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಹೊಯ್ಸಳ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ತನ್ನ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕಲ್ಲಿನ ಕೆತ್ತನೆಗಳು, ನಕ್ಷತ್ರಾಕಾರದ ಜಗತಿ (ವೇದಿಕೆ) ಹಾಗೂ ಸಾಬೂನು ಕಲ್ಲಿನ ಬಳಕೆಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ದೇವಾಲಯವು ತ್ರಿಕೂಟ (ಮೂರು ಗರ್ಭಗುಡಿಗಳ) ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿದ್ದು, ಮೂರು ಗರ್ಭಗುಡಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ‘ತ್ರಿಕೂಟ ದೇವಾಲಯ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತ್ರಿಕೂಟ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಗರ್ಭಗುಡಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಗೋಪುರ (ವಿಮಾನ) ಇರುತ್ತದೆ. ಪಾರ್ಶ್ವದ ಗರ್ಭಗುಡಿಗಳು ದಪ್ಪವಾದ ಹೊರಗಿನ ಗೋಡೆಗಳ ಹಿಂದೆ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ ಅವು ಸಭಾಮಂಟಪದ ಭಾಗದಂತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ.
ಶೈವ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದ್ದರೂ (ಶಿವನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದ್ದರೂ), ಇದು ಶೈವ ಮತ್ತು ವೈಷ್ಣವ ಪುರಾಣಕಥೆಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ ಶಿಲ್ಪಪಟ್ಟಿಗಳು (ಫ್ರೀಜ್ಗಳು) ಹಾಗೂ ಉಬ್ಬು ಶಿಲ್ಪಫಲಕಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.
ಶಿಲ್ಪಕಲೆ
ಕೇದಾರೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಬಳಪದ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. 12ನೇ ಮತ್ತು 13ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ಹೊಯ್ಸಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬಳಪದ ಕಲ್ಲನ್ನು ಮೊದಲು ಪಶ್ಚಿಮ ಚಾಲುಕ್ಯರು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದ್ದರು. ದೇವಾಲಯವು ‘ಜಗತಿ’ ಎಂಬ ಎತ್ತರವಾದ ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿದ್ದು, ಈ ಜಗತಿಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಐದರಿಂದ ಆರು ಅಡಿ ಎತ್ತರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಮೂಲಕ ತಲುಪಬಹುದು.
ಭೇಟಿ ನೀಡಿ