ಮಾರ್ಕಂಡೇಶ್ವರ ಬೆಟ್ಟವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಕೋಲಾರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೋಲಾರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಪುರಾತನ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ. ಈ ಬೆಟ್ಟದ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಮಾರ್ಕಂಡೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯವಿದ್ದು, ಭಕ್ತರು ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ತಾಣವಾಗಿದೆ.
ಸ್ಥಳೀಯ ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಭಕ್ತ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನನ್ನು ಶಿವನು ಯಮನ ಪಾಶದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿದ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳವೆಂದು ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 1,400 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಬೆಟ್ಟವು ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಹತ್ವದ ಜೊತೆಗೆ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸುಂದರ ನೈಸರ್ಗಿಕ ದೃಶ್ಯಾವಳಿಗಳನ್ನು ಸಹ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
ಮಾರ್ಕಂಡೇಶ್ವರ ಬೆಟ್ಟದ ದೂರಗಳು
- ಬೆಂಗಳೂರು – 69 ಕಿ.ಮೀ
- ಕೋಲಾರ – 17 ಕಿ.ಮೀ
- ಕೋಲಾರ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣ – 18 ಕಿ.ಮೀ
- ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ – 70 ಕಿ.ಮೀ
ಇತಿಹಾಸದ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ದೇವಾಲಯದ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯವು 12ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ, 16ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ದೇವಾಲಯದ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಚೋಳ ರಾಜವಂಶದ ಅರಸರು ಹಾಗೂ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಆಡಳಿತಗಾರರು ಮಹತ್ವದ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.
ಇತ್ತೀಚಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ 1970ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಶ್ರೀ ಪಟೇಲ್ ವೆಂಕಟರಾಮೇಗೌಡರು ಭಕ್ತರ ಅನುಕೂಲಕ್ಕಾಗಿ ಬೆಟ್ಟವನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಏರಲು ಕಲ್ಲಿನ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಅಗತ್ಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿದರು. ಅವರ ಈ ಸೇವೆಯಿಂದ ಭಕ್ತರು ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಸುಲಭವಾಗಿ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ತಲುಪಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಮಾರ್ಕಂಡೇಶ್ವರ ಬೆಟ್ಟದ ದಂತಕಥೆ
ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಭೃಗು ಋಷಿಯ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಮಹಾನ್ ಋಷಿಯಾಗಿದ್ದನು. ಮೃಕಂಡು ಋಷಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಪತ್ನಿ ಮರುದ್ಮತಿಗೆ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಸಂತಾನವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಸಂತಾನಪ್ರಾಪ್ತಿಗಾಗಿ ಅವರು ಶಿವನನ್ನು ಕುರಿತು ಘೋರ ತಪಸ್ಸು ಆಚರಿಸಿದರು. ಅವರ ತಪಸ್ಸಿಗೆ ಮೆಚ್ಚಿದ ಪರಮಶಿವನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾಗಿ, “ಜ್ಞಾನಿಯೂ ದೈವಭಕ್ತನೂ ಆದ ಅಲ್ಪಾಯುಷಿಯ ಮಗ ಬೇಕೋ, ಅಥವಾ ದೀರ್ಘಾಯುಷಿಯೂ ದುಷ್ಟಸ್ವಭಾವದ ಮಗ ಬೇಕೋ?” ಎಂದು ವರ ಕೇಳುವಂತೆ ಹೇಳಿದರು. ಆಗ ಮೃಕಂಡು ಋಷಿಗಳು, “ಅಲ್ಪಾಯುಷಿಯಾದರೂ ಪರವಾಗಿಲ್ಲ, ಜ್ಞಾನಿ ಹಾಗೂ ಶಿವಭಕ್ತನಾದ ಮಗನೇ ಬೇಕು” ಎಂದು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಹೀಗೆ ಜನಿಸಿದ ಮಗನೇ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು.
ತಾನು ಅಲ್ಪಾಯುಷಿ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿದ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು, ತನ್ನ ತಂದೆ-ತಾಯಿಗಳ ಕ್ಷೇಮ ಮತ್ತು ಸಂತೋಷಕ್ಕಾಗಿ ಶಿವನ ಆರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿದ್ದನು. ಅವನ ಆಯಸ್ಸು ಮುಗಿಯುವ ದಿನ, ಇಂದಿನ ವಕ್ಕಲೇರಿ ಬೆಟ್ಟದ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ಶಿವಲಿಂಗದ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ತಲ್ಲೀನನಾಗಿದ್ದಾಗ, ಅವನ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಯಮಧರ್ಮರಾಜನು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದನು.
ಯಮನು ತನ್ನ ಪಾಶವನ್ನು ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನ ಕೊರಳಿಗೆ ಎಸೆದಾಗ, ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಶಿವಲಿಂಗವನ್ನು ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡನು. ಯಮನು ಪಾಶವನ್ನು ಎಳೆಯಲು ಮುಂದಾದಾಗ, ಶಿವಲಿಂಗದಿಂದ ಪರಮಶಿವನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾಗಿ, ಯಮನನ್ನು ತಡೆದನು. ಬಳಿಕ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನ ಅಚಲ ಭಕ್ತಿಗೆ ಮೆಚ್ಚಿದ ಶಿವನು ಅವನಿಗೆ ಚಿರಂಜೀವಿಯಾಗುವ ವರವನ್ನು ಅನುಗ್ರಹಿಸಿದನೆಂದು ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಸ್ಥಳೀಯ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಯಮನ ಪಾಶದಿಂದ ವಿಮುಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ ಕಾರಣ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ “ವರಪುರಿ” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಕಾಂದ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿಯೂ ಈ ಹೆಸರಿನ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ನಂತರ ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು “ಕ್ರಮಕಪುರಿ” ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಅದು “ವಕ್ಕಲೇರಿ” ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಯಿತು ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಐತಿಹ್ಯಗಳು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ.
ಭೇಟಿ ನೀಡಿ