ಕರಿಗಟ್ಟ

ಕರಿಘಟ್ಟವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಕರಿಘಟ್ಟ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿರುವ ಸುಂದರ ಬೆಟ್ಟವಾಗಿದೆ. ಇದು ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ ಪಟ್ಟಣದಿಂದ ಕೆಲವೇ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 1,180 ಅಡಿ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಬೆಟ್ಟವು ಪ್ರಕೃತಿ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಹತ್ವಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಬೆಟ್ಟದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಮುಖ ದೇವರಾದ ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಒಂದು ರೂಪವಾದ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟರಮಣಸ್ವಾಮಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಪುರಾತನ ದೇವಾಲಯವಿದೆ.

ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ ಕರಿಗಟ್ಟದ ದೂರಗಳು

ಬೆಂಗಳೂರು – 129 ಕಿ.ಮೀ
ಮಂಡ್ಯ – 25 ಕಿ.ಮೀ
ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ – 6 ಕಿ.ಮೀ
ಮೈಸೂರು – 19 ಕಿ.ಮೀ
ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣ – 8 ಕಿ.ಮೀ
ಮೈಸೂರು ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ – 36 ಕಿ.ಮೀ

ಇಲ್ಲಿನ ದೇವಾಲಯವು ಪ್ರತಿದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 8:00ರಿಂದ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ 12:00ರವರೆಗೆ ಹಾಗೂ ಸಂಜೆ 4:00ರಿಂದ ರಾತ್ರಿ 7:00ರವರೆಗೆ ಭಕ್ತರ ದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ.

“ಕರಿಘಟ್ಟ” ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಅರ್ಥ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ “ಆನೆ ಬೆಟ್ಟ” (Elephant Hill) ಎಂಬುದಾಗಿದೆ. ಈ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಮುಖ ದೇವರಾದ ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಒಂದು ರೂಪವಾದ ಕರಿಗಿರಿವಾಸನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ದೇವಾಲಯವಿದೆ. ಈ ದೇವರನ್ನು ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಹಾಗೂ ಬೈರಾಗಿ ವೆಂಕಟರಮಣ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ದೇವರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಹೂವಿನ ಅಲಂಕಾರ ಮಾಡಿದಾಗ ಅವರು ಬೈರಾಗಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ ಈ ದೇವರಿಗೆ “ಬೈರಾಗಿ ವೆಂಕಟರಮಣ” ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ.

ಕರಿಘಟ್ಟವು ಒಣ ಕುರುಚಲು ಸಸ್ಯಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಕಾಡು ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು, ದೇವಾಲಯದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಅನೇಕ ಹುಣಸೆ ಹಾಗೂ ನೆಲ್ಲಿಕಾಯಿ ಮರಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಕಾವೇರಿಯ ಉಪನದಿಯಾದ ಲೋಕಪಾವನಿ ನದಿ ಈ ಬೆಟ್ಟದ ಪಾದಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹರಿದು ಮುಂದೆ ಕಾವೇರಿ ನದಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಶಾಂತ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರಿಸರವು ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಆಹ್ಲಾದಕರ ಅನುಭವವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಬೃಹತ್ ಮರದ ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೇವಾಲಯದ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವು ಚತುರ್ಭುಜಾಕಾರದ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕರಿಘಟ್ಟ ದೇವಾಲಯವು ಕಪ್ಪು ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಗರ್ಭಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ವೈಕುಂಠ ಶ್ರೀನಿವಾಸನ ಪ್ರಧಾನ ವಿಗ್ರಹವಿದೆ. ಅದರ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಯೋಗ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಹಾಗೂ ಭೋಗ ಶ್ರೀನಿವಾಸರ ವಿಗ್ರಹಗಳೂ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಪದ್ಮಾವತಿ ದೇವಿಯ ದೇವಾಲಯವು ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ಮುಖ್ಯ ದೇವಾಲಯದ ಎದುರು ಗರುಡನ ವಿಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಗರುಡಸ್ತಂಭವಿದ್ದು, ಮಹರ್ಷಿ ಭೃಗು ಈ ದೇವತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಯಾಣ ಮಂಟಪವೂ ಇದ್ದು, ಮದುವೆಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಕರಿಘಟ್ಟ ಬೆಟ್ಟವನ್ನು ಸುಮಾರು 450 ಕಲ್ಲಿನ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ಹತ್ತುವ ಮೂಲಕ ತಲುಪಬಹುದು. ಅಲ್ಲದೆ, ಅಂಕುಡೊಂಕಾದ ಸುಸಜ್ಜಿತ ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕ ವಾಹನದಲ್ಲಿಯೂ ಬೆಟ್ಟದ ತುದಿಗೆ ಹೋಗಬಹುದು. ಈ ಎರಡೂ ಮಾರ್ಗಗಳು ದೇವಾಲಯವಿರುವ ಸಮತಟ್ಟಾದ ಬೆಟ್ಟದ ಶಿಖರಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತವೆ. ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿನಿಂದ ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ, ಮೈಸೂರು ಹಾಗೂ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳ ವಿಹಂಗಮ ನೋಟವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ಅಲ್ಲದೆ, ಕಾವೇರಿ ಮತ್ತು ಲೋಕಪಾವನಿ ನದಿಗಳ ಸಂಗಮವೂ ಇಲ್ಲಿಂದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ.

ಲೋಕಪಾವನಿ ನದಿಯ ಎದುರಿನ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಿಮಿಷಾಂಬ ದೇವಾಲಯವಿದ್ದು, ಇದು ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ. ಕರಿಘಟ್ಟ ಬೆಟ್ಟದ ತುದಿಯಿಂದ ಈ ದೇವಾಲಯವೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿಯು ತನ್ನ ಭಕ್ತರ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಒಂದು ನಿಮಿಷದಲ್ಲೇ ನಿವಾರಿಸುತ್ತಾಳೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ ಈ ದೇವಿಗೆ ನಿಮಿಷಾಂಬೆ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಇದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ, ಕರಿಘಟ್ಟ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರೆ ಜೀವನದ ಸಂಕಷ್ಟಗಳು ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತವೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯೂ ಭಕ್ತರಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದೆ.

ದೇವಾಲಯದ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ದರ್ಭೆ ಹುಲ್ಲು ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಪವಿತ್ರ ಹುಲ್ಲನ್ನು ಹಿಂದೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವರಾಹ ಪುರಾಣದ ಪ್ರಕಾರ, ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣುವು ವರಾಹ ಅವತಾರವನ್ನು ತಾಳಿದಾಗ ಅವರ ದೇಹದ ಕೆಲವು ಕೂದಲುಗಳು ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದವು. ಅವೇ ನಂತರ ದರ್ಭೆ ಹುಲ್ಲಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲು ಆರಂಭಿಸಿದವು ಎಂಬ ಪೌರಾಣಿಕ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ.