ಪಾವಗಡ ಕೋಟೆವು ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಸುವರ್ಣ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕೋಟೆಯಾಗಿದ್ದು, ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪಾವಗಡ ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿದೆ.
ಈ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಜೋಡಿ ಕೋಟೆ, ಮದ್ದಿನ ಮನೆ, ಗರಡಿಮನೆ, ತುಪ್ಪದ ಕಣಜ ಹಾಗೂ ಹೈದರ್ ಅಲಿಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವೇಣುಗೋಪಾಲಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಮಸೀದಿಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುವ ಸ್ಥಳ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಐತಿಹಾಸಿಕ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.
ಪಾವಗಡ ಕೋಟೆಯ ದೂರಗಳು
- ಬೆಂಗಳೂರು – 161 ಕಿ.ಮೀ
- ತುಮಕೂರು – 101 ಕಿ.ಮೀ
- ಪಾವಗಡ – 1 ಕಿ.ಮೀ
- ಪೆನುಕೊಂಡ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣ – 39 ಕಿ.ಮೀ
ಪಾವಗಡ ಕೋಟೆಯ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಮೊದಲ ಚಿಕ್ಕದೇವರಾಯರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಾಮಂತರಾಗಿದ್ದ ಗೋಪಣ್ಣ ಅವರು ಕ್ರಿ.ಶ. 1405ರಲ್ಲಿ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಿದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಈ ಕೋಟೆಯು ಏಳು ದ್ವಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕೋಟೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವಾಗ ಮೊದಲು ಸಿಗುವುದು “ಪಟ್ಟೆ ಬಾಗಿಲು” (ಮೊದಲ ದ್ವಾರ). ಅದನ್ನು ದಾಟಿದ ನಂತರ “ಮದ್ದಿನ ಮನೆ” ಸಿಗುತ್ತದೆ. ವಿವಿಧ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಪಗೊಂಡೆ, ಪಾವಗೊಂಡ, ಪಾಮಗೊಂಡೆ ಎಂಬ ಹೆಸರಗಳಿಂದ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕ್ರಿ.ಶ. 1767ರಲ್ಲಿ ಮರಾಠರು ಮಧುಗಿರಿಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಬಳಿಕ, ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ “ಪಾವಗಡ” ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ನೀಡಿದರು.
ಈ ಕೋಟೆಯ ಮೂರನೇ ದ್ವಾರವನ್ನು “ಆಂಜನೇಯ ಬಾಗಿಲು” ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಕಾರಣ, ಈ ದ್ವಾರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ನಂತರ ಆಂಜನೇಯನ ಮೂರ್ತಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಮೂರ್ತಿಯ ಎತ್ತರವು ಸುಮಾರು 8 ಅಡಿಗಳಷ್ಟಿದೆ. ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಮಧುಗಿರಿ ಬಾಗಿಲು, ಪೆನುಗೊಂಡೆ ಬಾಗಿಲು ಹಾಗೂ ನಿಡುಗಲ್ಲು ಬಾಗಿಲುಗಳೂ ఉన్నాయి.
ವಿಜಯನಗರ ಅರಸರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭಂಡಾರವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಗೊಲ್ಲ ಜನಾಂಗದ ಬಲ್ಲಪ್ಪ ನಾಯಕನು ಕ್ರಿ.ಶ. 1585ರಲ್ಲಿ ಪಾವಗಡವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬ ಉಲ್ಲೇಖವೂ ಇದೆ. ನಂತರ 1799ರಲ್ಲಿ ಈ ಕೋಟೆ ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಶವಾಯಿತು.
ಕೋಟೆಯ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಕಮ್ಮ ಮತ್ತು ಭೀಮನ ಹೆಸರಿನ ದೊಣೆಗಳಿವೆ. ಅಲ್ಲದೆ ತುಪ್ಪದ ಕಣಜವೂ ಇದೆ. ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಸುಲ್ತಾನನ ಬತ್ತೇರಿಯೂ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಪಾವಗಡ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಅರಮನೆ, ನೆಲಮಾಳಿಗೆ, ಬತ್ತೇರಿ, ಕಂದಕಗಳು, ಮದ್ದುಗುಂಡು ತಯಾರಿಕಾ ಸ್ಥಳ ಹಾಗೂ ಕಬ್ಬಿಣದ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಕೇಂದ್ರವೂ ಇದ್ದವು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಭೇಟಿ ನೀಡಿ