ಬೀದರ್ ಕೋಟೆಯು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಬೀದರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಳೆಯ ನಗರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ. ಬಹಮನಿ ರಾಜವಂಶದ ಸುಲ್ತಾನ್ ಅಹ್ಮದ್ ಷಾ I ಅವರು 1427ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಗುಲ್ಬರ್ಗಾದಿಂದ ಬೀದರ್ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿ, ಇಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಹಲವಾರು ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಸ್ಮಾರಕಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. 14ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬೀದರ್ ಬಹಮನಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಈ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಅಹ್ಮದ್ ಷಾ ವಾಲಿ ಬಹಮನಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದು, 15ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ನವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.
ಈ ಕೋಟೆಯು ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ 678 ಕಿ.ಮೀ (NH-44 ಹೈದರಾಬಾದ್ ಮೂಲಕ), ಕೇಂದ್ರ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣ ಬೀದರ್ನಿಂದ 3 ಕಿ.ಮೀ ಹಾಗೂ ಬೀದರ್ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ 2.5 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.
ಬೀದರ್ ಕೋಟೆಯ ಬಗ್ಗೆ
ದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ಅಸಾಧಾರಣ ಕೋಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಬೀದರ್ ಕೋಟೆ ಬೀದರ್ ಪಟ್ಟಣದ ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದು, ಬಲೆಬಂಡೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಅರಮನೆಗಳು, ಮಸೀದಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಕೋಟೆಯ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಗಾರೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು. ಮೂರು ದ್ವಾರಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅಡ್ಡಾದಿಡ್ಡಿ ಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ಕೋಟೆಗೆ ಆಗ್ನೇಯ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ಪ್ರವೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವು ಎತ್ತರದ ಗುಮ್ಮಟವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದರ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಬಣ್ಣಗಳ ನಾಜೂಕಾದ ಚಿತ್ರಕಲೆಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.
ಈ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಮತ್ತು ಪರ್ಷಿಯನ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಶೈಲಿಯ ಮೂವತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಮಾರಕಗಳಿದ್ದು, ಲೋಹದ ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ಫಿರಂಗಿಗಳು, ಬಾಲ್ಕನಿಗಳು, ಮಸೀದಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಹಲ್ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಏಳು ಮುಖ್ಯ ದ್ವಾರಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಸ್ತರಿಸಿರುವ 37 ಅಷ್ಟಭುಜಾಕೃತಿಯ ಕೋಟೆಗೋಪುರಗಳು (ಬಾಸ್ಷನ್ಗಳು) ಈ ಕೋಟೆಯ ಭದ್ರತೆಯ ಮತ್ತು ಅದ್ಭುತ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳಾಗಿವೆ.
ರಂಗೀನ್ ಮಹಲ್
ರಂಗೀನ್ ಮಹಲ್ ಬೀದರ್ ಕೋಟೆಯೊಳಗಿನ 16ನೇ ಶತಮಾನದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಅತ್ಯಂತ ಮನೋಹರ ಸ್ಮಾರಕಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ರಾಜ ಅಲಿ ಬರೀದ್ ಶಾ ಅವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಈ ಅರಮನೆ ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಂ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಶೈಲಿಗಳ ಅದ್ಭುತ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಅರಮನೆಯ ಗೋಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಒಳಾಂಗಣವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸುವ ಸೊಗಸಾದ ಮರದ ಕೆತ್ತನೆಗಳು, ನಯವಾದ ಟೈಲ್ ಮೊಸಾಯಿಕ್ಗಳು, ಹಾಗೂ ಮಿಂಚುವ ಮುತ್ತಿನ ಅಳವಡಿಕೆಗಳು ರಂಗೀನ್ ಮಹಲಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕಳೆ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಇದು ಬೀದರ್ ರಾಜಮನೆತನದ ಐಶ್ವರ್ಯ, ಕಲಾತ್ಮಕ ರುಚಿ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಜೀವಂತ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.
ತರ್ಕಶ್ ಮಹಲ್
ಇದನ್ನು ಬಹಮನಿ ಸುಲ್ತಾನನು ತನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯ ಟರ್ಕಿಶ್ ರಾಣಿಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಇದಕ್ಕೆ “ತರ್ಕಾಶ್” ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿತು.
ಅರಮನೆಯು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಮತ್ತು ಡೆಕ್ಕಾನಿ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಶೈಲಿಗಳ ಸುಂದರ ಸಂಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ. ವಿಶಾಲ ಕಮಾನಿನ ಸಭಾಂಗಣಗಳು, ಎತ್ತರದ ಛಾವಣಿಗಳು ಮತ್ತು ತೆರೆದ ಅಂಗಳಗಳು ಒಮ್ಮೆ ರಾಜಮನೆತನದ ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ಕಾವ್ಯಗಳಿಂದ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಕಾಲ ಬದಲಾಗಿದ್ರೂ, ಈ ರಚನೆ ಇನ್ನೂ ತನ್ನ ನಿಶ್ಚಲವಾದ, ಮಧುರ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ — ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಗೋಡೆಯೂ 15ನೇ ಶತಮಾನದ ಪ್ರೀತಿ, ವೈಭವ ಮತ್ತು ಕಲಾತ್ಮಕತೆಯ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಮೌನವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಿರುತ್ತದೆ.
ತಖ್ತ್ ಮಹಲ್
ತಖ್ತ್ ಮಹಲ್ ಅಥವಾ ಸಿಂಹಾಸನದ ಅರಮನೆ ಬಹಮನೀಯ ರಾಜ್ಯದ ವಾಸಸ್ಥಾನವಾಗಿತ್ತು. ಅದನ್ನು ಅಹಮದ್ ಶಾಹ್ ವಾಲಿಯು (ಕ್ರಿ.ಶ. 1422-1436) ಕಟ್ಟಸಿದ್ದನು. ಗಾಂಭೀರ್ಯಪೂರ್ಣ ಆಯಾಮಗಳು, ನೀರಿನ ಚಿಲುಮೆಗಳು, ಬಣ್ಣದ ಹಾಸುಗಲ್ಲುಗಳು ಹಾಗೂ ಕೆತ್ತನೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾದ ಅಭೂತಪೂರ್ವ ಮೇಲ್ಮೈಗಳಿಂದ ಅದು ಕೋಟೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಭವ್ಯವಾದ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿದೆ.
ಮುಂದಿನ ಹಚಾರ ಹಾಗೂ ಹಿಂದಿನ ಹಚಾರಕ್ಕೆ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವ (ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾವಲು ಕೋಣೆಗಳುಳ್ಳ) ಮುಚ್ಚಿದ ದಾರಿಯೊಂದು, ಅರಮನೆಯ ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖವಾದ ಭವ್ಯ ಪ್ರದೇಶದತ್ತ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಂದಿನ ಹಾಗೂ ಕೋಣೆಗಳ ಪೈಕಿ, ದಕ್ಷಿಣ, ಪೂರ್ವ ಹಾಗೂ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿರುವವು ರಾಜಮನೆತನದ ವಾಸಸ್ಥಾನವಾಗಿತ್ತು. ಪೂರ್ವಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇರುವ ರಾಜವಂಶದ ನಡುಮನೆಗೆ ಶಿಖರಪ್ರಾಯವಾಗಿ ಕೋಟೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಉನ್ನತ ಗುಮ್ಮಟವಿದ್ದು, ಅದು 30 ಮೀಟರ್ಗಿಂತ ಎತ್ತರವಿದೆ. ಒಳಹಜಾರದ ಸುತ್ತಲಿರುವ ಕೋಣೆಗಳು ಕಾವಲುಗಾರರ
ಕೋಣೆಗಳಾಗಿದ್ದವು.
ತಖ್ತ್ ಮಹಲ್ನಲ್ಲಿ ಬೀದರ್ನ ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣ ಮೇಲೆ ಉಂಟಾದ ಬಲವಾದ ಪರ್ಶಿಯನ್’ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಮೂಲದಲಿ ಝಗಮಗಿಸುವ ಬಣ್ಣದ ಹಾಸುಬಿಲ್ಲೆಗಳು ಹಾಗೂ ಹೊಳಪಿನ ಕಪ್ಪು ಶಿಲೆಯಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾದ ಅರಮನೆಯ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಪರ್ಶಿಯನ್ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳನ್ನು ಬರಮಾಡಿಕೊಂಡಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ಅರಮನೆಯ ಪೂರ್ವ ಹಾಗೂ ಉತ್ತರದ ಮುಖಗಳಲ್ಲಿ, ಕೂಡಿಸಿದ ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ಮೊಸಾಯಿಕ್ ಹಾಸುಬಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಉದಯಿಸುತ್ತಿರುವ ಸೂರ್ಯ ಹಾಗೂ ಹುಲಿಯ ಲಾಂಛನವು, ಪರ್ಶಿಯನ್ ರಾಜಲಾಂಛನವಾದ ಸಿಂಹ ಹಾಗೂ ಉದಯಿಸುವ ಸೂರ್ಯನಿಂದ ಪ್ರೇರಣೆ ಪಡೆದಿದೆ. ಆದರೂ, ಬಾಗಿಲುಗಳು ಮಗ್ಗಲಪಟ್ಟಿಗಳು ಹಾಗೂ ಗೂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಹಿಂದೂ ಶೈಲಿಯ ಅಲಂಕರಣಗಳ ದ್ಯೋತಕಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತು, ಎರಡು ಶೈಲಿಗಳ ಸಮ್ಮಿಲವನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.
ಸೋಲಾ ಕಂಬಾ ಮಸ್ಜಿದ್
ಈ ಮಸೀದಿ ಬೀದರ್ನ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಕಟ್ಟಡ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮಸೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. 1423-24 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಇದು ಮೂಲತಃ ಬೀದರ್ನ ಪ್ರಮುಖ ಮಸೀದಿಯಾಗಿತ್ತು, ಆಗ ಇದನ್ನು ಮಸ್ಜಿದ್-ಇ-ಜಾಮಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂದಿರದ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಹದಿನಾರು ಕಂಬಗಳಿಂದ ಸೋಲಾ ಕಂಬ್ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ.
ಫೋರ್ಟ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ
ಬೀದರ್ ಕೋಟೆಯ ಒಳಗಿನ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ಕೋಟೆಯ ಶ್ರೀಮಂತ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಸಣ್ಣ ಆದರೆ ಆಕರ್ಷಕ ಕಲಾಕೃತಿಗಳ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕವಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವುಗಳನ್ನು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಆಯೋಜಿಸಬಹುದು. ಇದು ಕೋಟೆಗೆ ಉತ್ತಮ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇತಿಹಾಸ ಪ್ರಿಯರಿಗೆ ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಒಳನೋಟಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ದೇವಾಲಯಗಳು
ಈ ಕೋಟೆಯ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಕ್ಷತ್ರಿಯ ರಜಪೂತ ಗಣೇಶ ಮಂದಿರ, ಶ್ರೀ ವಲಕೋಟಿ ಭವಾನಿ ದೇವಿ ಅಮ್ಮನವರ ದೇವಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಕೋಟೆ ಶ್ರೀ ರಾಮ ದೇವಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಕೋಟೆ ಶ್ರೀ ರಾಮರ ದೇವಾಲಯದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಬೊಂಗೊಂಡೇಶ್ವರ ಕೆರೆ ಇದೆ.
ಭೇಟಿ ನೀಡಿ