ಹಾವನೂರು ಕೋಟೆ

ಹಾವನೂರ ಕೋಟೆಯು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಾವೇರಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಹಾವನೂರ ಎಂಬ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ, ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೋಟೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಕ್ರಿ.ಶ. 10ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಗಂಗ ರಾಜವಂಶದ ಆಡಳಿತಗಾರರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನಂತರ ಬಹಮನಿ ಸೈನ್ಯ ಹಾಗೂ ಬಿಜಾಪುರ ಸುಲ್ತಾನರು ಈ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಾಗ, ಕೋಟೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಾನಿಯಾಗಿದೆ.

ಹಾವನೂರು ಕೋಟೆಯ ದೂರಗಳು

ಬೆಂಗಳೂರು – 336 ಕಿ.ಮೀ
ಹಾವೇರಿ – 35 ಕಿ.ಮೀ
ಗುತ್ತಲ – 8 ಕಿ.ಮೀ
ಹಾವೇರಿ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣ – 34 ಕಿ.ಮೀ

ಶಿಥಿಲ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಬಾಹ್ಯ ಗೋಡೆಯ ಅವಶೇಷಗಳಿಂದ ಕೋಟೆಯ ವೈಭವಮಯ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ತಿಳಿಯಬಹುದು. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಜಾಲಿಕಡ್ಡಿಯಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ ಮೂರು ಬುರುಜುಗಳ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಚಾಲುಕ್ಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಪ್ರಭಾವವು ಇಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವುದರಿಂದ, ಈ ಸ್ಥಳದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹತ್ವ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.

ಹಾವನೂರ

ಹಾವನೂರ ಗ್ರಾಮದ ಆದಿಶಕ್ತಿ ದೇವಾಲಯವು ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ. ಗ್ರಾಮದ ಮೂಲಕ ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿವರ್ಷ ನಡೆಯುವ ಆದಿಶಕ್ತಿ ಜಾತ್ರೆ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದು, ಭಾರೀ ಜನಸಂದಣಿಯನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.

ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಅನೇಕ ಹಾವುಗಳ ಕುರಿತ ಪೌರಾಣಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳಿಂದ ಈ ಊರನ್ನು ‘ಹಾವಿನ ಊರು’ ಅಥವಾ ‘ಹಾವನೂರು’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ‘ಹವನ’ (ಬಲಿದಾನದ ಸ್ಥಳ) ಎಂಬ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪದದಿಂದಲೂ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾವನೂರು ದೈಮವ್ವ ದೇವಿ ಆದಿಶಕ್ತಿ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.

ದೇವಿಯು ಅಪಾರ ಅತೀಂದ್ರಿಯ ಶಕ್ತಿಗಳ ದೇವತೆಯೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಆಕೆಯ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಒಂದೇ ದಿನ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸುಮಾರು 150 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಚಿನ್ನದ ದಾರದ ಸೀರೆಯೊಂದಿಗೆ ದೇವಿಯ ವಿಗ್ರಹವು ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬಂದಿತೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ದೇವಿಯ ಛಾಯಾಚಿತ್ರವನ್ನು ತೆಗೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೆ ಅದು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸದು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯೂ ಇದೆ.

ಹಾವನೂರಿನಲ್ಲಿ ಮಾರ್ತಾಂಡ ಭೈರವನ ದೇವಾಲಯವೂ ಇದೆ, ಇದನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ‘ಏಳು ಕೋಟಿ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಮಾರ್ತಾಂಡ ಭೈರವನನ್ನು ಮುಸ್ಲಿಮರು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಸಮುದಾಯಗಳವರು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಜಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಎಂಟು ದಿನಗಳ ಉಪವಾಸದ ನಂತರ, ಒಬ್ಬ ಸನ್ಯಾಸಿ ಕುರಿ ಉಣ್ಣೆಯ ಕಂಬಳಿಗಳನ್ನು ಹೊದ್ದುಕೊಂಡು ದೇವರ ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಹಿಡಿದು ಮರದ ಸ್ತಂಭವನ್ನು ಏರಿ, ಸುತ್ತಮುತ್ತ ನೋಡುತ್ತಾ ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿ ನುಡಿಯುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಚರಣೆ ಇದೆ.

ಅವನು ಮುಂದಿನ ವರ್ಷದ ಬೆಳೆ ಮತ್ತು ಮಳೆಯ ಕುರಿತು ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿ ನುಡಿದು ನಂತರ ಕೆಳಗೆ ಇಳಿಯುತ್ತಾನೆ. ಈ ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಯನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಅನೇಕ ಭಕ್ತರು ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ಆಚರಣೆ ಸ್ಥಳದ ಶಾಂತ ಮತ್ತು ನಿಗೂಢ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಮಯವಾಗಿಸುತ್ತದೆ.