ಹಾವನೂರು ಕೋಟೆ

ಹಾವನೂರ ಕೋಟೆಯು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಾವೇರಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಹಾವನೂರ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ, ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೋಟೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಕ್ರಿ.ಶ. 10ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಗಂಗ ರಾಜವಂಶದ ಆಡಳಿತಗಾರರು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ನಂತರ ಬಹಮನಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸೈನ್ಯ ಹಾಗೂ ಬಿಜಾಪುರ ಸುಲ್ತಾನರ ಆಕ್ರಮಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಾನಿಯಾಯಿತು.

ಹಾವನೂರು ಕೋಟೆಯ ದೂರಗಳು

ಬೆಂಗಳೂರು – 336 ಕಿ.ಮೀ
ಹಾವೇರಿ – 35 ಕಿ.ಮೀ
ಗುತ್ತಲ – 8 ಕಿ.ಮೀ
ಹಾವೇರಿ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣ – 34 ಕಿ.ಮೀ

ಶಿಥಿಲಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿರುವ ಬಾಹ್ಯ ಗೋಡೆಯ ಅವಶೇಷಗಳು ಕೋಟೆಯ ವೈಭವಮಯ ಇತಿಹಾಸಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿವೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಜಾಲಿಕಡ್ಡಿಯಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ ಮೂರು ಬುರುಜುಗಳ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಇಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಚಾಲುಕ್ಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಪ್ರಭಾವವು ಈ ಸ್ಥಳದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಾಗೂ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಹಾವನೂರ

ಹಾವನೂರ ಗ್ರಾಮದ ಆದಿಶಕ್ತಿ ದೇವಾಲಯವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಗ್ರಾಮದ ಮೂಲಕ ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿ ಹರಿಯುತ್ತಿದ್ದು, ಪ್ರತಿವರ್ಷ ನಡೆಯುವ ಆದಿಶಕ್ತಿ ಜಾತ್ರೆಯು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಉತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಸಾವಿರಾರು ಭಕ್ತರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.

ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಹಾವುಗಳ ಕುರಿತ ಸ್ಥಳೀಯ ಪೌರಾಣಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಈ ಊರನ್ನು “ಹಾವಿನ ಊರು” ಅಥವಾ “ಹಾವನೂರು” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಪ್ರಕಾರ, ಸಂಸ್ಕೃತದ “ಹವನ” (ಯಜ್ಞ ಅಥವಾ ಬಲಿದಾನದ ಸ್ಥಳ) ಎಂಬ ಪದದಿಂದಲೂ “ಹಾವನೂರು” ಎಂಬ ಹೆಸರು ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಹಾವನೂರು ದೈಮವ್ವ ದೇವಿ ಆದಿಶಕ್ತಿ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಆರಾಧನಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.

ಸ್ಥಳೀಯ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಆದಿಶಕ್ತಿ ದೇವಿಯು ಅಪಾರ ದೈವಿಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೇವತೆಯಾಗಿದ್ದು, ಆಕೆಯ ಮೂಲ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ದಿನ ಮಾತ್ರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಇಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸುಮಾರು 150 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಚಿನ್ನದ ದಾರದ ಸೀರೆಯೊಂದಿಗೆ ದೇವಿಯ ವಿಗ್ರಹವು ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬಂದಿತೆಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಐತಿಹ್ಯ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ದೇವಿಯ ಛಾಯಾಚಿತ್ರವನ್ನು ತೆಗೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೆ ಅದು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸದು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯೂ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ.

ಹಾವನೂರಿನಲ್ಲಿ ಮಾರ್ತಾಂಡ ಭೈರವನ ದೇವಾಲಯವೂ ಇದ್ದು, ಇದನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ “ಏಳು ಕೋಟಿ” ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಮಾರ್ತಾಂಡ ಭೈರವನನ್ನು ಹಿಂದೂಗಳಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಮುಸ್ಲಿಮರು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಸಮುದಾಯಗಳವರೂ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಜಾತ್ರೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಚರಣೆಯೊಂದು ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಎಂಟು ದಿನಗಳ ಉಪವಾಸದ ನಂತರ, ಒಬ್ಬ ಸನ್ಯಾಸಿಯು ಕುರಿ ಉಣ್ಣೆಯ ಕಂಬಳಿಯನ್ನು ಹೊದ್ದುಕೊಂಡು ದೇವರ ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಹಿಡಿದು ಎತ್ತರದ ಮರದ ಸ್ತಂಭವನ್ನು ಏರುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿ, ಮುಂದಿನ ವರ್ಷದ ಮಳೆ ಹಾಗೂ ಬೆಳೆಗಳ ಕುರಿತು ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಯನ್ನು ನುಡಿದು ನಂತರ ಕೆಳಗಿಳಿಯುತ್ತಾನೆ. ಈ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಸಾವಿರಾರು ಭಕ್ತರು ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಆಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಆಚರಣೆಯು ಹಾವನೂರಿನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ.