ಬ್ರಹ್ಮೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ ಕಿಕ್ಕೇರಿ

ಬ್ರಹ್ಮೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೃಷ್ಣರಾಜಪೇಟೆ (ಕೆ.ಆರ್. ಪೇಟೆ) ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಕಿಕ್ಕೇರಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿರುವ 12ನೇ ಶತಮಾನದ ಹೊಯ್ಸಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಶೈಲಿಯ ಪುರಾತನ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ಕಿಕ್ಕೇರಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯ ನಿದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ಶಿಥಿಲಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ ತನ್ನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಾಚೀನ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಕಿಕ್ಕೇರಿ ಬ್ರಹ್ಮೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯದ ದೂರಗಳು

ಬೆಂಗಳೂರು – 155 ಕಿ.ಮೀ
ಮಂಡ್ಯ – 71 ಕಿ.ಮೀ
ಕೆ.ಆರ್. ಪೇಟೆ – 15 ಕಿ.ಮೀ
ಮಂದಗೆರೆ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ – 8 ಕಿ.ಮೀ

ಶಿವನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಈ ದೇವಾಲಯವು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಾದ ಶೈವ, ವೈಷ್ಣವ ಹಾಗೂ ಶಾಕ್ತ ಪರಂಪರೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ವೈದಿಕ ದೇವತೆಗಳ ಸಮನ್ವಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖವಾಗಿರುವ ಈ ದೇವಾಲಯವು ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹಿಂದೂ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದೊಂದಿಗೆ ಹಲವು ನವೀನ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

ದೇವಾಲಯದ ಹೊರಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಭಾರತದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಶೈಲಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಅಡಿಕ್ಯುಲ್‌ಗಳು (Aedicules) ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಇವು ಅಲಂಕಾರಿಕ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ ನಾಗರ (ಉತ್ತರ, ಪಶ್ಚಿಮ ಹಾಗೂ ಪೂರ್ವ ಭಾರತ), ದ್ರಾವಿಡ (ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ), ವೇಸರ (ಡೆಕ್ಕನ್), ಭೂಮಿಜ (ಮಧ್ಯ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಭಾರತ) ಹಾಗೂ ಸಂಯೋಜಿತ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಗಳ ಪ್ರತಿರೂಪಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.

ಈ ದೇವಾಲಯದ ಶಿಲ್ಪಕಲೆ ಮತ್ತು ಕೆತ್ತನೆಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ನಿಖರ ಹಾಗೂ ವೈಭವಯುತವಾಗಿದ್ದು, ಹೊಯ್ಸಳರ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ.

ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ

ಈ ದೇವಾಲಯವು ಒಂದು ಆವರಣದೊಳಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಅದರೊಳಗೆ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ದೇವಿ ದೇವಾಲಯವೂ ಇದೆ. ಇದು ಏಕಕೂಟ (ಒಂದು ಗರ್ಭಗೃಹ ಹೊಂದಿರುವ) ದೇವಾಲಯವಾಗಿದ್ದು, ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖವಾಗಿದೆ. ಜಗತಿಯ (ಎತ್ತರದ ವೇದಿಕೆ) ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಇತರ ದೊಡ್ಡ ಹೊಯ್ಸಳ ದೇವಾಲಯಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆಯೇ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.

ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಎದುರಾಗಿರುವ ಎರಡು ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರಗಳಿವೆ. ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರಗಳ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಶಿವನ ವಾಹನವಾದ ನಂದಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿರುವ ನಂದಿಮಂಟಪವಿದ್ದು, ಮತ್ತೊಂದು ಬದಿಯಿಂದ ನವರಂಗ ಮಂಟಪಕ್ಕೆ (ಭಕ್ತರ ಸಭಾಂಗಣ) ಪ್ರವೇಶವಿದೆ. ನವರಂಗ ಮಂಟಪವು ಅಂತರಾಳ (ಸುಕನಾಸಿ ಅಥವಾ ಮುಂಭಾಗದ ಕೋಣೆ) ಮೂಲಕ ಗರ್ಭಗೃಹದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ.

ದೇವಾಲಯದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಿಭಾಗದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವು ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯ ನಿರ್ಮಾಣದ ಚೌಕ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಜ್ಯಾಮಿತೀಯ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದ್ದು, ಹೊಯ್ಸಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ನಿಖರತೆ ಮತ್ತು ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.