ಕಂಬದಹಳ್ಳಿ ಪಂಚಕೂಟ ಬಸದಿ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಾಗಮಂಗಲ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಇರುವ ಜೈನರ ಪವಿತ್ರ ಯಾತ್ರಾ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪಂಚಕೂಟ ಬಸದಿ ಇದ್ದು, ಕಂಬದಹಳ್ಳಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಜೈನ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಸ್ಥಳದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಸುಮಾರು 50 ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಬ್ರಹ್ಮದೇವರ ಕಂಬದ ಕಾರಣದಿಂದ ಈ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ “ಕಂಬದಹಳ್ಳಿ” ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ.
ಕಂಬದಹಳ್ಳಿ ಜೈನ ದೇವಾಲಯದ ದೂರಗಳು
- ಬೆಂಗಳೂರು – 126 ಕಿ.ಮೀ
- ಮಂಡ್ಯ – 59 ಕಿ.ಮೀ
- ನಾಗಮಂಗಲ – 17 ಕಿ.ಮೀ
- ಯಡಿಯೂರು ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣ – 35 ಕಿ.ಮೀ
ಕಂಬದಹಳ್ಳಿ ಗಂಗವಾಡಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಊರಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ ಇದು ಹೊಯ್ಸಳರು ಮತ್ತು ವಿಜಯನಗರ ಅರಸರ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು. ಈ ಗ್ರಾಮದ ಪಂಚಕೂಟ ಬಸದಿ ಒಂದು ಅದ್ವಿತೀಯ ಜೈನ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿದೆ.
ಕ್ರಿ.ಶ. 900ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಗಂಗರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತ್ರಿಕೂಟಾಚಲವಾದ ಆದಿನಾಥ ಬಸದಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಕಣಶಿಲೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಈ ಬಸದಿ ದ್ರಾವಿಡ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನಂತರ ಹೊಯ್ಸಳರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೆರಡು ಗುಡಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ, ಈ ತ್ರಿಕೂಟ ಆಲಯವನ್ನು ಪಂಚಕೂಟ ಆಲಯವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು.
ಮೂಲ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸಮಾನ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಹೊಂದಿದ ಮೂರು ಗರ್ಭಗೃಹಗಳಿವೆ. ಮಧ್ಯದ ಗರ್ಭಗೃಹವು ಉತ್ತರಾಭಿಮುಖವಾಗಿದೆ. ಅದರ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಎದುರಾಗಿರುವ ಎರಡು ಗರ್ಭಗೃಹಗಳಿವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಗರ್ಭಗೃಹಕ್ಕೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅರ್ಧಮಂಟಪವಿದ್ದು, ಅವುಗಳು ನವರಂಗಕ್ಕೆ ತೆರೆಯುತ್ತವೆ. ನವರಂಗದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಕಂಬಗಳಿದ್ದು, ಅದರ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮುಖಮಂಟಪವಿದೆ.
ನಂತರ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದ ಎರಡು ಗುಡಿಗಳು ಮೂಲ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಲಂಬವಾಗಿ, ಪೂರ್ವ–ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಈ ಎರಡೂ ಗುಡಿಗಳಿಗೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅರ್ಧಮಂಟಪ ಮತ್ತು ನವರಂಗಗಳಿವೆ. ನವರಂಗಗಳ ಮುಂಭಾಗದ ತೆರೆದ ಮಂಟಪವು ಈ ಎರಡೂ ಗುಡಿಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ದೇಗುಲದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ದ್ವಾರಮಂಡಪವಿದೆ.
ಮೂಲ ಗುಡಿಯ ಗರ್ಭಗೃಹಗಳಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಆದಿನಾಥ, ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ನೇಮಿನಾಥ ಹಾಗೂ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿನಾಥ ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಮೂರ್ತಿಗಳಿಗೂ ಸುಂದರವಾದ ಪೀಠಗಳಿವೆ. ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಗಂಗ ಮತ್ತು ಹೊಯ್ಸಳ ಕಾಲದ ಯಕ್ಷ–ಯಕ್ಷಣಿಯರ ಶಿಲ್ಪಗಳೂ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ.
ಹೊಯ್ಸಳರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾದ ಎರಡು ಗರ್ಭಗೃಹಗಳಲ್ಲಿ ತಲಾ ಒಂದು ಜೀನ ಬಿಂಬವಿದೆ. ಬಸದಿಯ ಹೊರಾಂಗಣ ಅಲಂಕಾರವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದ್ರಾವಿಡ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.
ಭೇಟಿ ನೀಡಿ