ಕಂಬದಹಳ್ಳಿ ಪಂಚಕೂಟ ಬಸದಿಯು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಾಗಮಂಗಲ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಕಂಬದಹಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿರುವ ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪವಿತ್ರ ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪಂಚಕೂಟ ಬಸದಿಯಿದ್ದು, ಕಂಬದಹಳ್ಳಿಯು ಪ್ರಾಚೀನ ಜೈನ ಕ್ಷೇತ್ರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಈ ಗ್ರಾಮದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಸುಮಾರು 50 ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಬ್ರಹ್ಮದೇವರ ಕಂಬದ ಕಾರಣದಿಂದ ಈ ಊರಿಗೆ “ಕಂಬದಹಳ್ಳಿ” ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.
ಕಂಬದಹಳ್ಳಿ ಜೈನ ದೇವಾಲಯದ ದೂರಗಳು
- ಬೆಂಗಳೂರು – 126 ಕಿ.ಮೀ
- ಮಂಡ್ಯ – 59 ಕಿ.ಮೀ
- ನಾಗಮಂಗಲ – 17 ಕಿ.ಮೀ
- ಯಡಿಯೂರು ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣ – 35 ಕಿ.ಮೀ
ಕಂಬದಹಳ್ಳಿಯು ಗಂಗವಾಡಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಹೊಯ್ಸಳರು ಹಾಗೂ ವಿಜಯನಗರ ಅರಸರ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು. ಇಲ್ಲಿರುವ ಪಂಚಕೂಟ ಬಸದಿಯು ಜೈನ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಅದ್ವಿತೀಯ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿದೆ.
ಕ್ರಿ.ಶ. 900ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಗಂಗರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತ್ರಿಕೂಟ ವಿನ್ಯಾಸದ ಆದಿನಾಥ ಬಸದಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಕಣಶಿಲೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಈ ಬಸದಿಯು ದ್ರಾವಿಡ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನಂತರ ಹೊಯ್ಸಳರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೆರಡು ಗರ್ಭಗೃಹಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಈ ತ್ರಿಕೂಟ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಪಂಚಕೂಟ ದೇವಾಲಯವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು.
ಮೂಲ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸಮಾನ ಗಾತ್ರದ ಮೂರು ಗರ್ಭಗೃಹಗಳಿವೆ. ಮಧ್ಯದ ಗರ್ಭಗೃಹವು ಉತ್ತರಾಭಿಮುಖವಾಗಿದ್ದು, ಅದರ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಎದುರಾಗಿರುವ ಎರಡು ಗರ್ಭಗೃಹಗಳಿವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಗರ್ಭಗೃಹಕ್ಕೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅರ್ಧಮಂಟಪವಿದ್ದು, ಅವು ನವರಂಗಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿವೆ. ನವರಂಗದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಕಂಬಗಳಿದ್ದು, ಅದರ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮುಖಮಂಟಪವಿದೆ.
ನಂತರ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದ ಎರಡು ಗರ್ಭಗೃಹಗಳನ್ನು ಮೂಲ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಲಂಬವಾಗಿ, ಪೂರ್ವ–ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಎರಡೂ ಗರ್ಭಗೃಹಗಳಿಗೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅರ್ಧಮಂಟಪ ಮತ್ತು ನವರಂಗಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ತೆರೆದ ಮಂಟಪವು ಎರಡನ್ನೂ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ದ್ವಾರಮಂಟಪವಿದೆ.
ಮೂಲ ದೇವಾಲಯದ ಗರ್ಭಗೃಹಗಳಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಆದಿನಾಥ, ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೇಮಿನಾಥ ಹಾಗೂ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿನಾಥರ ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಮೂರ್ತಿಗಳೂ ಅಲಂಕೃತವಾದ ಪೀಠಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಗಿವೆ. ಬಸದಿಯಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಗಂಗ ಮತ್ತು ಹೊಯ್ಸಳರ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಯಕ್ಷ–ಯಕ್ಷಣಿಯರ ಸುಂದರ ಶಿಲ್ಪಗಳನ್ನೂ ಕಾಣಬಹುದು.
ಹೊಯ್ಸಳರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾದ ಎರಡು ಗರ್ಭಗೃಹಗಳಲ್ಲಿ ತಲಾ ಒಂದು ಜಿನ ಬಿಂಬವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬಸದಿಯ ಹೊರಾಂಗಣದ ಅಲಂಕಾರವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದ್ರಾವಿಡ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.
ಭೇಟಿ ನೀಡಿ