ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ ದೇವಸ್ಥಾನ ಹೊಸಹೊಳಲು

ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ ದೇವಸ್ಥಾನವು 13ನೇ ಶತಮಾನದ ಪುರಾತನ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದ್ದು, ಹೊಯ್ಸಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೃಷ್ಣರಾಜಪೇಟೆ (ಕೆ.ಆರ್. ಪೇಟೆ) ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಹೊಸಹೊಳಲು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿದೆ. ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿರುವ ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಹೊಯ್ಸಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜ ವೀರ ಸೋಮೇಶ್ವರನು ಕ್ರಿ.ಶ. 1250ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು.

ಹೊಸಹೊಳಲು ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ ದೇವಾಲಯದ ದೂರಗಳು

ಬೆಂಗಳೂರು – 163 ಕಿ.ಮೀ
ಮಂಡ್ಯ – 60 ಕಿ.ಮೀ
ಕೆ.ಆರ್. ಪೇಟೆ – 4 ಕಿ.ಮೀ
ಬೀರವಳ್ಳಿ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ – 17 ಕಿ.ಮೀ
ಅಕ್ಕಿಹೆಬ್ಬಾಳು ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ – 18 ಕಿ.ಮೀ

ಈ ದೇವಾಲಯವು ಪ್ರತಿದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 7:30 ರಿಂದ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ 12:30 ರವರೆಗೆ ಹಾಗೂ ಸಂಜೆ 5:00 ರಿಂದ ರಾತ್ರಿ 8:30 ರವರೆಗೆ ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ.

ದೇವಾಲಯದ ಕಾಲನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಅದರ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಶೈಲಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಜಾವಗಲ್, ನುಗ್ಗೇಹಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಸೋಮನಾಥಪುರದಲ್ಲಿರುವ ಸಮಕಾಲೀನ ಹೊಯ್ಸಳ ಸ್ಮಾರಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಇದು ನಿಕಟ ಸಾಮ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಈ ದೇವಾಲಯವು ತ್ರಿಕೂಟ (ಮೂರು ಗರ್ಭಗುಡಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ) ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮಧ್ಯದ ಗರ್ಭಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ನಾರಾಯಣನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಮುಖ್ಯ ದೇಗುಲವಿದ್ದು, ಅದರ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗೋಪುರ (ವಿಮಾನ) ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪಾರ್ಶ್ವದ ಎರಡು ಗರ್ಭಗುಡಿಗಳು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ವೇಣುಗೋಪಾಲಸ್ವಾಮಿಗೆ ಹಾಗೂ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ನರಸಿಂಹಸ್ವಾಮಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿವೆ.

ಈ ತ್ರಿಕೂಟ ದೇವಾಲಯವು ರಾಮಾಯಣ, ಮಹಾಭಾರತ ಮತ್ತು ಭಾಗವತ ಪುರಾಣದ ಕಥಾವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕೆತ್ತನೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಮಂಟಪದ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಆಭರಣದಂತಹ ಕೆತ್ತನೆಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿವೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಹೊಯ್ಸಳ ಶೈಲಿಯ ಸುಂದರ ಸುಕನಾಸಿಯೂ ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಈ ದೇವಾಲಯವು ಚೌಕಾಕಾರದ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ನಾಲ್ಕು ಅಂತಸ್ತಿನ ವೇಸರ ಶೈಲಿಯ ವಿಮಾನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದನ್ನು ಸೋಪ್‌ಸ್ಟೋನ್ (ಮೃದು ಕಲ್ಲು) ಬಳಸಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.

ದೇವಾಲಯವು ಅಲಂಕಾರಿಕ ಆನೆಗಳ ಕೆತ್ತನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಎತ್ತರದ ವೇದಿಕೆ (ಜಗತಿ) ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಈ ವೇದಿಕೆಯು ಸುಮಾರು 4.5 ಅಡಿ ಎತ್ತರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಜಗತಿಯು ದೇವಾಲಯದ ಸುತ್ತಲೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಭಕ್ತರಿಗೆ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾಪಥದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಪಾರ್ಶ್ವದ ಗರ್ಭಗುಡಿಗಳು ಸರಳ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಕೇಂದ್ರ ಗರ್ಭಗುಡಿಯು ಹೆಚ್ಚು ಅಲಂಕಾರಿಕವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಗೋಪುರದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಸುಕನಾಸಿಯು ಮಂಟಪ ಮತ್ತು ಗರ್ಭಗುಡಿಯನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಮುಖ್ಯ ಗೋಪುರದ ವಿಸ್ತರಣೆಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ.

ದೇವಾಲಯದ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸೂರುಗಳನ್ನು (ಛಾವಣಿಯ ಅಂಚುಗಳನ್ನು) ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಎರಡು ಸೂರುಗಳ ನಡುವಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪೈಲಸ್ಟರ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಸಣ್ಣ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಗೋಪುರಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ಎರಡನೇ ಸೂರಿನ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಪರಿಚಾರಕರ ಶಿಲ್ಪಗಳನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಈ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 120 ಶಿಲ್ಪಗಳಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕವು ವೈಷ್ಣವ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದವು. ವಿಷ್ಣುವಿನ ಇಪ್ಪತ್ತ್ನಾಲ್ಕು ರೂಪಗಳನ್ನು ಶಂಖ, ಚಕ್ರ, ಗದೆ ಮತ್ತು ಪದ್ಮಗಳನ್ನು ವಿಭಿನ್ನ ಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿರುವಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಶೈವ ಮತ್ತು ಶಾಕ್ತ ಪರಂಪರೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಶಿಲ್ಪಗಳೂ ಇಲ್ಲಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಷಾಸುರಮರ್ಧಿನಿಯ ಶಿಲ್ಪವು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ.

ದೇವಾಲಯದ ತಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಆರು ಅಲಂಕಾರಿಕ ಪಟ್ಟಿಗಳು (ಫ್ರೈಜ್‌ಗಳು) ಕೆತ್ತಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಮೇಲಿನಿಂದ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಸರಣಿ, ಪೌರಾಣಿಕ ಜೀವಿಗಳ ಚಿತ್ರಣ, ರಾಮಾಯಣ, ಮಹಾಭಾರತ ಹಾಗೂ ಭಾಗವತ ಪುರಾಣದ ಕಥಾಚಿತ್ರಗಳು, ಎಲೆಗಳ ಅಲಂಕಾರ (ವಳ್ಳಿ ವಿನ್ಯಾಸ), ಕುದುರೆಗಳ ಸರಣಿ ಮತ್ತು ಅಡಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಆನೆಗಳ ಮೆರವಣಿಗೆಯ ಕೆತ್ತನೆಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.