ಚೆನ್ನಕೇಶವ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಅರಳಗುಪ್ಪೆ

ಅರಳಗುಪ್ಪೆ ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಿಪಟೂರು ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಅರಳಗುಪ್ಪೆ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿರುವ 13ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಹೊಯ್ಸಳ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಸುಂದರ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ತನ್ನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯಿಂದ ಈ ದೇವಾಲಯವು ಹೊಯ್ಸಳರ ಕಲಾ ವೈಭವವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.

ಅರಳಗುಪ್ಪೆಯು ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ಗ್ರಾಮವಾಗಿದ್ದು, ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಹೊಯ್ಸಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜ ವೀರ ಸೋಮೇಶ್ವರ ಅವರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಶ. 1250ರ ವೇಳೆಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಎಂದು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಅರಳಗುಪ್ಪೆ ಚೆನ್ನಕೇಶವ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ದೂರಗಳು

ಬೆಂಗಳೂರು – 139 ಕಿ.ಮೀ
ತುಮಕೂರು – 61 ಕಿ.ಮೀ
ತಿಪಟೂರು – 21 ಕಿ.ಮೀ
ಅರಳಗುಪ್ಪೆ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣ – 1 ಕಿ.ಮೀ
ತಿಪಟೂರು ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣ – 20 ಕಿ.ಮೀ

ಈ ಏಕಕೂಟ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಹೊಯ್ಸಳರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಶ. 1250ರ ವೇಳೆಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಸುಮಾರು 4 ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಜಗತಿಯ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಈ ದೇವಾಲಯವು ಗರ್ಭಗೃಹ, ಸುಕನಾಸಿ ಮತ್ತು ನವರಂಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ನರಸಿಂಹಸ್ವಾಮಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ದೇವಾಲಯವೂ ಇದೆ.

ದೇವಾಲಯದ ಅಡಿಪಾಯದಲ್ಲಿ ಆನೆಗಳು, ಕುದುರೆಗಳ ಸಾಲುಗಳು, ಸುರುಳಿಯಾಕಾರದ ಅಲಂಕಾರಗಳು ಹಾಗೂ ಪುರಾಣ ಪ್ರಸಂಗಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ ಶಿಲ್ಪಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ಹೊರಗೋಡೆಗಳು ಶ್ರೀದೇವಿ ಮತ್ತು ಭೂದೇವಿಯರ ಸಮೇತ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕು ರೂಪಗಳು, ಯಕ್ಷ–ಯಕ್ಷಿಯರ ಶಿಲ್ಪಗಳು, ಲತಾಂಗಿಗಳು ಹಾಗೂ ಪತ್ರಲತಾ ತೋರಣಗಳ ಕೆತ್ತನೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಪ್ರಮುಖ ಶಿಲ್ಪಗಳಲ್ಲಿ ನಾರಾಯಣ, ಲಕ್ಷ್ಮಿ, ನೃತ್ಯ ಗಣೇಶ, ಮೋಹಿನಿ, ಷಡ್ಭುಜ ಸರಸ್ವತಿ, ವೇಣುಗೋಪಾಲ, ಕೃಷ್ಣ, ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸಿಂಹ ಹಾಗೂ ಉಗ್ರನರಸಿಂಹರ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಶಿಲ್ಪಗಳ ಮೇಲೆ “ಹೊನ್ನೋಜ” ಎಂಬ ಶಿಲ್ಪಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ.

ಗರ್ಭಗೃಹವು ನಾಲ್ಕು ಹಂತಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವೇಸರ ಶೈಲಿಯ ಸುಂದರ ಶಿಖರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದರ ಸುತ್ತಲೂ ಸಣ್ಣ ಗೋಪುರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ದೇವಾಲಯದ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ನವರಂಗವು ಹೊಯ್ಸಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ಸುಂದರ ಕಂಬಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಗೂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಗಣೇಶ ಮತ್ತು ಮಹಿಷಾಸುರಮರ್ದಿನಿಯ ಶಿಲ್ಪಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 6 ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಶ್ರೀ ಕೇಶವನ ಮೂರ್ತಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿತವಾಗಿದೆ. ನವರಂಗದ ಮಧ್ಯದ ಛಾವಣಿ (ಭುವನೇಶ್ವರಿ) ಯಕ್ಷರ ಸಾಲುಗಳು ಹಾಗೂ ಕೆಳಗೆ ನೇತಾಡುವ ಹೂವಿನ ಮೊಗ್ಗಿನ ಆಕೃತಿಯಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

ಸುಕನಾಸಿಯ ದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಜಲಂಧರಗಳು, ದ್ವಾರಪಾಲಕರು ಹಾಗೂ ಸಣ್ಣ ಗೋಪುರಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಶ್ರೀ ನಾರಾಯಣನ ಸುಂದರ ಶಿಲ್ಪವಿದೆ. ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿರುವ ಹೊಯ್ಸಳ ಕಾಲದ ಶ್ರೀ ಕೇಶವನ ಮೂರ್ತಿಯ ಪ್ರಭಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ದಶಾವತಾರಗಳ ಮನೋಹರ ಕಿರುಶಿಲ್ಪಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.