ರಾಯಸಮುದ್ರ ಬೆಟ್ಟವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಪೇಟೆ ತಾಲೂಕಿನ ರಾಯ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಇದು ಒಂದು ದುರ್ಗಮ್ಮ ಬೆಟ್ಟವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಐದು ಸುತ್ತಿನ ಕೋಟೆಯಾಗಿದೆ. ಬೆಟ್ಟದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್ ಕೈಲಾಸೇಶ್ವರನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ದೇವಾಲಯವಿದೆ. ಈ ಬೆಟ್ಟಕ್ಕೆ ನಾರಾಯಣದುರ್ಗ ಎಂದು ಹೆಸರು ಇದ್ದರೂ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಕೈಲಾಸೇಶ್ವರ ದುರ್ಗ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಈ ಸ್ಥಳವು ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಸುಮಾರು 154 ಕಿ.ಮೀ, ಮೈಸೂರು ನಗರದಿಂದ 67 ಕಿ.ಮೀ, ಮಂಡ್ಯ ನಗರದಿಂದ 52 ಕಿ.ಮೀ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಪೇಟೆ ಪಟ್ಟಣದಿಂದ ಸುಮಾರು 16 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.
ಕೋಟೆಯನ್ನು ಶತ್ರುಗಳ ದಾಳಿಯನ್ನು ತಡೆಯುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಒಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇನ್ನೊಂದು ಬದಿ ಕಡಿದಾದ ಬೆಟ್ಟದ ಇಳಿಜಾರಿನಿಂದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ರಕ್ಷಣೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಐದು ಹಂತಗಳ ಕೋಟೆಯಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರತಿ ಹಂತದಲ್ಲೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರಗಳಿವೆ. ಈ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರಗಳು ಕಲಾತ್ಮಕವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಇಂದಿಗೆ ಅವುಗಳ ಅವಶೇಷಗಳು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿವೆ.
ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಮೂಲತಃ ಭಗವಾನ್ ನಾರಾಯಣನಿಗೆ (ವಿಷ್ಣು) ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಸುಂದರ ದೇವಾಲಯವಿತ್ತು. ನಂತರ ಅವರ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಕಳವು ಮಾಡಲಾಯಿತು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ಆ ಬಳಿಕದ ರಾಜರು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಬದಲು ಭಗವಾನ್ ಕೈಲಾಸೇಶ್ವರನ (ಶಿವ) ಪೂಜೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಇಂದಿಗೂ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಶಿವಲಿಂಗ ಮತ್ತು ನಂದಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿತವಾಗಿವೆ.
ದೇವಾಲಯದ ಸಮೀಪ ಒಂದು ಪಾಳುಬಿದ್ದ ಮಂಟಪವಿದ್ದು, ಭೀಮನ ಕಾಲ್ಬೆರಳು, ಹೆಬ್ಬೆರಳು, ಮೊಣಕಾಲು ಮತ್ತು ಗದೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿವೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗುವ ಕೆಲವು ನೈಸರ್ಗಿಕ ನೀರಿನ ಕೊಳಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. ಈ ಕೊಳಗಳಿಗೆ ಆ ನಂಬಿಕೆಯ ಆಧಾರದಲ್ಲೇ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
ಭೇಟಿ ನೀಡಿ