ಹರಳಹಳ್ಳಿ ಶ್ರೀ ಸೋಮೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ

ಹರಳಹಳ್ಳಿ ಶ್ರೀ ಸೋಮೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಾವೇರಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಹರಳಹಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿರುವ ಪುರಾತನ ಶಿವ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ಶಿವನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಜೀವಂತ ತ್ರಿಕೂಟ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ.

ಸೋಮೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವು ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯ ಎಡದಂಡೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಶಾಸನಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಹಿಂದೆ “ವಿಕ್ರಮಪುರ” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ದೇವಾಲಯದ ಪರಿಚಯ ಫಲಕದ ಪ್ರಕಾರ, ಇದು ಕ್ರಿ.ಶ. 12ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಯಾಣ ಚಾಲುಕ್ಯರ ಅರಸ ಆರನೇ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ತ್ರಿಕೂಟಾಚಲ ಶೈಲಿಯ ಶಿವ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ.

ಹರಳಹಳ್ಳಿ ಶ್ರೀ ಸೋಮೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದ ದೂರಗಳು

ಬೆಂಗಳೂರು – 334 ಕಿ.ಮೀ
ಹಾವೇರಿ – 33 ಕಿ.ಮೀ
ಗುತ್ತಲ – 6 ಕಿ.ಮೀ
ಹಾವೇರಿ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣ – 32 ಕಿ.ಮೀ

ದೇವಾಲಯದ ಮಹಡಿ ಯೋಜನೆ

ಹಾರನಹಳ್ಳಿ ಶ್ರೀ ಸೋಮೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಮಹಡಿ ಯೋಜನೆ

ಈ ದೇವಾಲಯವು ಮೂರು ಗರ್ಭಗೃಹಗಳು, ಮೂರು ಅಂತರಾಳಗಳು ಹಾಗೂ ಒಂದೇ ನವರಂಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮೂರು ಗರ್ಭಗೃಹಗಳ ಬಾಗಿಲುವಾಡಗಳು ಅನೇಕ ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಸುಂದರವಾಗಿ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಮೂರೂ ಗರ್ಭಗೃಹಗಳ ಬಾಗಿಲುವಾಡಗಳಲ್ಲಿ ಶಿವನ ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳ ಶಿಲ್ಪಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಅಂತರಾಳಗಳ ಬಾಗಿಲುವಾಡಗಳ ಇಕ್ಕೆಲಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಲಂಧ್ರ ಕಿಟಕಿಗಳಿವೆ. ಎಲ್ಲಾ ಅಂತರಾಳಗಳ ಲಲಾಟಗಳಲ್ಲಿ ತ್ರಿಮೂರ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಗಣಪತಿ, ಮಹಿಷಾಸುರಮರ್ದಿನಿ ಹಾಗೂ ಚಾಮರಧಾರಿಯರ ಶಿಲ್ಪಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಮಕರತೋರಣಗಳನ್ನು ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ.

ಈ ದೇವಾಲಯವು ವಿಶಾಲವಾದ ಮಂಟಪವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ದೊಡ್ಡ ನವರಂಗದ ಮೂಲಕ ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಗರ್ಭಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್ ಸೋಮೇಶ್ವರನ ಸ್ವಯಂಭೂ ಶಿವಲಿಂಗವಿದ್ದು, ಅದನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರವೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ನಂತರ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಅಂತರಾಳವಿದೆ.

ಇಡೀ ದೇವಾಲಯದ ರಚನೆ, ಮಿನಿ ಶಿಖರಗಳು ಹಾಗೂ ಉಬ್ಬುಶಿಲ್ಪಗಳ ವೈಭವವನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ವಾಯುವ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಮಧ್ಯದ ಶಿಖರವು ಭಾಗಶಃ ಕುಸಿದಿದ್ದರೂ, ಅದರ ಸೌಂದರ್ಯ ಇಂದಿಗೂ ಮನಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ.

ಹೊರಗೋಡೆಯು ಪೋರ್ಟಿಕೋಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವ ಏಳು ಪದರಗಳ ಕಲ್ಲಿನ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಐದನೇ ಪದರದಿಂದ ಶಿಲ್ಪಗಳ ಅಲಂಕಾರ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಳಗಿನ ಫಲಕದಲ್ಲಿ ಕಾಮಪ್ರಚೋದಕ ಶಿಲ್ಪಗಳ 11 ಪ್ರತಿಮೆಗಳಿದ್ದು, ಅವುಗಳನ್ನು ಸಣ್ಣ ಸ್ತಂಭಗಳು ವಿಭಜಿಸುತ್ತವೆ. ಮಧ್ಯದ ಫಲಕದಲ್ಲಿ ಸಿಂಹ ಮತ್ತು ಆನೆಯ ಪ್ರತಿಮೆಗಳ ನಡುವೆ 11 ಶಿಖರಗಳ ಗುಂಪನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಮೇಲಿನ ಫಲಕದಲ್ಲಿ ನರ್ತಕಿಯರು, ಸಂಗೀತಗಾರರು ಹಾಗೂ ಕಾಮಪ್ರಚೋದಕ ಶಿಲ್ಪಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಿದ್ದು, ಅವುಗಳನ್ನು ಜೋಡಿ ಸ್ತಂಭಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುತ್ತವೆ.

ಮಧ್ಯದ ಫಲಕದಲ್ಲಿರುವ ಶಿಖರಗಳನ್ನು ಕೆಳಭಾಗದ ಕಂಬಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವಂತೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ಫಲಕಗಳ ಮೇಲೆ ದೇವರು-ದೇವತೆಗಳು ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ನೃತ್ಯ ಭಂಗಿಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ ಅನೇಕ ಉಬ್ಬುಶಿಲ್ಪಗಳಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ಕೆತ್ತನೆಯು ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮತ್ತು ಕಲಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆ. ನವರಂಗ ಮಂಟಪದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಪ್ತಮಾತೃಕೆಯ ಶಿಲ್ಪಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಅಲ್ಲದೆ, ನವರಂಗದಲ್ಲಿ ನಾಗದೇವರ ವಿಗ್ರಹಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರ ಅನೇಕ ಸುಂದರ ಶಿಲ್ಪಗಳೂ ಇವೆ.