ಹರಳಹಳ್ಳಿ ಶ್ರೀ ಸೋಮೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಾವೇರಿ ತಾಲೂಕಿನ ಹರಳಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ಶಿವನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿರುವ ಜೀವಂತ ತ್ರಿಕೂಟ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ.
ಸೋಮೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವು ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯ ಎಡದಂಡೆಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಶಾಸನಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಸ್ಥಳವನ್ನು “ವಿಕ್ರಮಪುರ” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕ್ರಿ.ಶ. 12ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಯಾಣ ಚಾಲುಕ್ಯರ ಆರನೇ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡ ತ್ರಿಕೂಟಾಚಲವುಳ್ಳ ಈಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವೆಂದು ಪರಿಚಯ ಫಲಕದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಹರಳಹಳ್ಳಿ ಶ್ರೀ ಸೋಮೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನದ ದೂರಗಳು
- ಬೆಂಗಳೂರು – 334 ಕಿ.ಮೀ
- ಹಾವೇರಿ – 33 ಕಿ.ಮೀ
- ಗುತ್ತಲ – 6 ಕಿ.ಮೀ
- ಹಾವೇರಿ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣ – 32 ಕಿ.ಮೀ
ದೇವಾಲಯದ ಮಹಡಿ ಯೋಜನೆ
ಇದರಲ್ಲಿ ಮೂರು ಗರ್ಭಗೃಹಗಳು, ಮೂರು ಅಂತರಾಳಗಳು ಹಾಗೂ ಒಂದೇ ನವರಂಗವಿದೆ. ಮೂರು ಗರ್ಭಗೃಹಗಳ ಬಾಗಿಲುವಾಡಗಳು ಅನೇಕ ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಅಲಂಕೃತವಾಗಿವೆ ಹಾಗೂ ಮೂರರಲ್ಲೂ ಶಿವಅಂಗಗಳಿವೆ. ಅಂತರಾಳಗಳ ಬಾಗಿಲುವಾಡದ ಇಕ್ಕೆಲಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಲಂದ್ರಗಳವೆ. ಎಲ್ಲಾ ಅಂತರಾಳದ ಲಲಾಟಗಳಲ್ಲಿ ತ್ರಿಮೂರ್ತಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಗಣಪತಿ, ಮಹಿಷಮರ್ದಿನಿ ಮತ್ತು ಚಾಮರಧಾರಿಯರಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮಕರ ತೋರಣಗಳವೆ.
ಈ ದೇವಾಲಯವು ಮಂಟಪವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ದೊಡ್ಡ ನವರಂಗದ ಮೂಲಕ ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಗರ್ಭಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್ ಸೋಮೇಶ್ವರನ ‘ಸ್ವಯಂಭು’ ಲಿಂಗವಿದ್ದು, ಅದನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರವೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ನಂತರ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಅಂತರಾಳವಿದೆ.
ಇಡೀ ದೇವಾಲಯದ ರಚನೆ, ಮಿನಿ ಶಿಖರಗಳು ಮತ್ತು ಉಬ್ಬುಶಿಲ್ಪಗಳ ವೈಭವವನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣಬಹುದು. ವಾಯುವ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಮಧ್ಯ ಶಿಖರ ಭಾಗವು ಭಾಗಶಃ ಕುಸಿದಿದ್ದರೂ, ಅದರ ಸೌಂದರ್ಯ ಮನಮುಟ್ಟುವಂತಿದೆ.
ಹೊರಗೋಡೆಯು ಪೋರ್ಟಿಕೋಗೆ ಅಂಟಿಸಿದ ಏಳು ಪದರಗಳ ಕಲ್ಲಿನ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಐದನೇ ಪದರದಿಂದ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತವೆ. ಕೆಳಗಿನ ಫಲಕದಲ್ಲಿ ಕಾಮಪ್ರಚೋದಕ ಶಿಲ್ಪಗಳ 11 ಪ್ರತಿಮೆಗಳಿದ್ದು, ಅವುಗಳನ್ನು ಸಣ್ಣ ಸ್ತಂಭಗಳು ವಿಭಜಿಸುತ್ತವೆ. ಮಧ್ಯದ ಫಲಕದಲ್ಲಿ ಸಿಂಹ ಮತ್ತು ಆನೆಯ ಪ್ರತಿಮೆಗಳ ನಡುವೆ 11 ಶಿಖರಗಳ ಗುಂಪನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಮೇಲಿನ ಫಲಕದಲ್ಲಿ ನರ್ತಕಿಯರು, ಸಂಗೀತಗಾರರು ಮತ್ತು ಕಾಮಪ್ರಚೋದಕ ಶಿಲ್ಪಗಳ ಸಂಯೋಜನೆ ಇದೆ; ಅವುಗಳನ್ನು ಜೋಡಿ ಸ್ತಂಭಗಳು ಬೇರ್ಪಡಿಸುತ್ತವೆ.
ಮಧ್ಯದ ಫಲಕದ ಶಿಖರಗಳನ್ನು ಕೆಳಭಾಗದ ಕಂಬಗಳಿಗೆ ಹೊಂದುವಂತೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ಫಲಕಗಳ ಮೇಲೆ ದೇವರು-ದೇವತೆಗಳು ಹಾಗೂ ನೃತ್ಯ ಭಂಗಿಗಳ ಅನೇಕ ಉಬ್ಬುಶಿಲ್ಪಗಳಿದ್ದು, ಅವು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಹಾಗೂ ಸಂಕೀರ್ಣ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಬಂದಿವೆ. ನವರಂಗ ಮಂಟಪದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಪ್ತಮಾತೃಕೆಯ ಶಿಲ್ಪಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ನವರಂಗದಲ್ಲಿ ನಾಗದೇವರ ವಿಗ್ರಹಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರ ಅನೇಕ ಸುಂದರ ಶಿಲ್ಪಗಳೂ ಇದ್ದವೆ.
ಭೇಟಿ ನೀಡಿ